Geloof

houvast geloofIn een interview verklaarde Mr. Chou En-Iai aan de journalist Tibor Mende:

“Het is gemakkelijker fabrieken te bouwen, dan de menselijke natuur te veranderen.” – Ideologie et Coëxistence, Roto-Sagag, S.A. Genève

Dat toont de zwakheid van de grondvesten van het ongeloof.

Hoe snel waren alle problemen opgelost, als onze christelijke maatschappij waarachtig geloof zou bezitten, geloof dat zelfzucht en hoogmoed in de kiem smoort, dat Gods eer zoekt en niet die van de mens, dat het Christusleven in ons ontvouwt.

Maar de mens heeft gekozen …

Geloven is alles uit eigen handen in Gods handen geven, Zijn wil aanvaarden zonder naar het waarom of waartoe te vragen, niets meer van zichzelf verwachten, maar alles van Hem.

Geloven is zich de meest verantwoordelijke der mensen voelen, gewillig zijn waar God het beveelt, dingen doen waarbij de wijsheid van deze wereld schaterlacht.

Geloven is optreden tussen het massale en woordeloze leed der wereld, en licht en warmte om zich heen verspreiden, zichzelf wegschenken aan hen voor wie geen bloemen op aarde bloeien, zegenen met eigen vlees en bloed, een feest zijn voor anderen, in de hoogste betekenis mens zijn!

Geloven is het karakterdiploma verwerven voor de bekroning van het leven. Het is meer dan kunstwerken scheppen op doek of in steen, het is het smartelijk beitelwerk van Jezus’ beeld toelaten in eigen hart.

Is het moeilijk te geloven? Te geloven in Hem die voor ons stierf?

Ik weet in Wie ik heb geloofd!

Dat was de rotsvaste uitspraak van Paulus. Zijn geloof was levende ervaring, verlossend vertrouwen. Dat maakte hem tot de machtige getuige van de opgestane Jezus. Hij volgde zijn voetstappen omdat hij absoluut zeker was van wat hij de mensen tot hun verlossing bracht. Hij betaalde het met zijn bloed.

Twijfel en aarzeling scheppen geen strijders of martelaren.

“Ik weet” was in de mond van Paulus geloofservaring. Niet in wat, maar in Wie ik heb geloofd! Dat was zijn kracht en leven. Gods “neen” was hem evengoed als zijn “Ja”!

God leeft in twist met de trotse wereldling, op de Sinaï treft Hij hem met de bliksems van zijn wet. Zij “die God danken dat zij niet zijn zoals de andere mensen” (Lucas 18:11) worden met één ruk ontmaskerd.

In dat ongenadig licht schreeuwt ons hart om een Helper. Maar door het geloof grijpen wij Gods belofte aan:

Kom toch en laat ons samen richten, al waren uw zonden als scharlaken, zij zullen wit worden als sneeuw. – Jesaja 1:18

Alleen het geloof kan deze overheerlijke vrijspraak aanvaarden:

Wit als vers gevallen sneeuw! Geen van onze overtredingen zal Hij ons toerekenen; Hij zal ze niet gedenken.

Ezechiël 18:22; Jeremia 31:34

Jezus’ zondeloos leven wordt op ons krediet geplaatst en ons aangerekend, alsof wij altijd zondeloos geweest waren. Onze schuld wordt Hem toegerekend … en door de Geest roept ons hart vol liefde: “Abba! Vader.” Romeinen 8:15

Onder de donkere zondenacht is de Zon der gerechtigheid opgegaan met genezing onder haar vleugels, het geloof ervaart het als een goddelijke realiteit en baadt zich in haar stralen. Maar daar eindigt het plan van God niet. Een nieuw leven heeft een aanvang genomen dat zich los wikkelt uit de aardse nietigheid. Een blijvende transfusie wordt verwezenlijkt en door de Geest en het Woord wordt Christus in ons gevormd. – Galaten 4:19

Verzonken in het aanschouwen van zijn heerlijkheid worden wij “veranderd naar zijn beeld van heerlijkheid tot heerlijkheid, immers door de Here die Geest is. – 2 Korintiërs 3:17-18

Geloven is de hoogste geestescultuur, het is alzijdig groeien, ook in het eindeloze donker. In elke geloofsdaad ontvouwt zich een intense overwinningskracht, die met zekerheid van succes de volgende stap bereidt. Niet dat alle gevaren en hindernissen uitgeschakeld worden. Maar het geloof overwint de wereld van vlees en bloed, van macht en glorie, het breekt zich baan door de grens van het onmogelijke, het is de overwinning (1Johannes 5:4-5) die nooit uit ons eigen leven kan worden verklaard, het doet ons ervaren wat wij nooit hebben ervaren: ware vrijheid!

Beseffen wij onze roeping als “uitverkoren geslacht, als koninklijk priesterschap om Gods grote daden te verkondigen? (1Petrus 2:9) Of gaan wij liever onze eigen weg, ieder met zijn eigen nutteloos droompje? Heeft de actualiteit met haar duizend facetten het bewustzijn in ons gedoofd van onze plaats in het plan van God?

Kunnen wij in de hedendaagse verwarring nog het verlossende woord spreken?

Nog neerknielen naast het sterfbed van de mensheid? Zou niet vanuit elke kerk, vanuit elke binnenkamer, vanuit elke mond de noodkreet moeten opstijgen? Welk nut heeft onze tegenwoordigheid in deze wereld? Het valt niet te loochenen dat er steeds beweging was onder de ”christenen”.

Mannen met klinkende namen werden beluisterd. In roerende bewoordingen werd van hemelse dingen gesproken, van het Kind in de kribbe, van de Verworpeling aan het kruis. Maar ondertussen verwelkten de bloemen in de levenstuin. Hebben zij Zijn licht niet verdonkerd met hun nacht? Komt God nog wel aan het woord? Het is net of Bethlehem nog komen moet.

Hoe is het goud verdonkerd, ontluisterd het goede, fijne goud! De heilige stenen zijn weggeworpen op de hoek van elke straat. – Klaagliederen 4:1

Wij beroemen er ons op dat wij erin geslaagd zijn het woord van God te doen spreken in meer dan duizend talen, maar niet met tongen van vuur. Nooit werden schoner altaren opgericht dan nu.

Maar is het geen vreemd vuur dat erop smeult? Zijn niet vele kerken sociale centra geworden, waaruit humanistische vlammen oplaaien? Men wil het christendom redden, terwijl men de Christus verloochent!

Geloven wij nog in Hem die door zijn woord de hemelen heeft gemaakt en door de Geest van zijn mond al hun heir? – die spreekt en het is er, die gebiedt en het staat er? – Psalm 33:6 en 9)

Of hebben wij geen tijd meer om daarbij stil te staan? Zijn wij vergeten dat Iemand voor ons stierf? Zien wij de aloude geschiedenis vanuit een ander oogpunt? Worden wij wellicht meer ontroerd door T.V. of sportkroniek?

Waar is het ongeveinsde geloof?

Een wereld van verwarde opgejaagde mensen wordt meegesleurd door de maalstroom. Zij roept om waarachtige menselijkheid, om levende getuigen van Hem die enkel liefde is. En God roept om reuzenkrachten.

En de maagden slapen! – Matteüs 25:1-13

Zoals de vrouw van Lot zien velen uit naar een comfortabele plaats in Sodom, geven prioriteit aan luxewagens en prachtwoningen, en wentelen de goddelijke opdracht van zich af. Weinige harten branden en lichten nog voor hun Verlosser in deze godverlaten wereld.

Christendom is een lastig woord als men er bij stilstaat. Het bedoelt niet “drijven op de stroom met de zinkende zon in zijn zeilen”, maar krachtig oproeien tegen nijdige golfslagen.

Is het evangelie niet de kracht Gods? – Romeinen 1:16

Is het geloof niet de kracht die de wereld overwint? – 1Johannes 5:4

Is de wijsheid van deze wereld geen dwaasheid bij God? – 1Korintiërs 3:19

Napoleon heeft ervaren dat God niet was met de krachtigste artillerie. 

Indien God voor ons is, wie zal dan tegen ons zijn? – Romeinen 8:31

De Romeinse wereld deed de massieve aanval op het christendom. Wie daalde in het graf?

God kan van stenen Abrahams kinderen maken. – Matteüs 3:9

Is er iets meer dood dan een steendode steen? In hoeveel versteende harten heeft God leven gebracht!

De geschriften van een wereld “zonder hoop en zonder God” dwarrelen over de mensheid als kleurrijke herfstbladeren. Kunnen die zich meten met de God van Elia? Zullen wij achteruit deinzen voor het terrorisme der wereldopinie? 

Het leven is kort, steeds sneller ontvluchten de uren onze nacht.

Zullen wij doof blijven voor het naamloze leed van de mensheid? Uit het huwelijk van raket en kernenergie is het gruwelijkste demonische wapen geboren.

Het is niet onmogelijk dat op zekere dag een of meer staatslieden, aangegrepen door angst of waanzin op de knop drukken en ons allen naar een helse vuurdood zenden. De wereld is een wereld van geweld, en kent geen andere taal.

Mens zijn

Dat wij geloven, getuigt dat wij mensen zijn. Niemand loochent de zwaartekracht omdat zij onzichtbaar is. Niemand loochent het bestaan van zijn eigen geest omdat deze nergens in zijn hersenen te vinden is.

“Ik geloof slechts wat ik zie”, is dronkenmanspraat. Ongelovigen zijn er slechts in naam.

• Ik geloof in God …

• Ik geloof in de natuur …

Tussen deze twee geloofsbelijdenissen maakt ieder zijn keuze, daar gaan de levenswegen uiteen.

Wie geen geloof hecht aan het zinvolle, gelooft het zinloze. Geloof behoort tot het wezen van onze menselijke natuur. Wat wij ongeloof noemen, is een giftige woekerplant die overal welig tiert, vooral in de sfeer van eigen wijsheid.

Zij tast hart en hersenen aan en doet de mens stompzinnig “neen!” zeggen tot zijn Verlosser. 

Dat is de vreselijke mogelijkheid waartoe elk mens bekwaam is:

de waarheid in ongerechtigheid ten onder houden. – Romeinen 1:18

Het ongeloof vloeit meestal voort uit het feit dat de mens heilige grond wil betreden met zware modderschoenen aan, ook heeft hij weinig verlangen naar “een Rechter achter de schermen.”

De vogel zoekt de lucht, de vis het water, de mens de gevangenis van eigen perspectieven. Daar worden de edelste zaden tevergeefs geworpen.

Daar heerst de nacht, die hij meer liefheeft dan het licht. – Johannes 3:19

Maar hij kan zich evenmin aan God ontwringen als de sterren aan de hemel.

De mens is het meest redelijke en meest dwaze van alle dieren. – Diogenes

Wie de zon verstoot, verstoot het leven. Wie omhoog spuwt, krijgt het weer op zijn gezicht.

Het materialisme stelt niet alleen onzinnige theorieën samen waarin dode stof krabben en kreeften en mensen schept, maar het maakt het leven tot één grote onzin. De mens is slechts mens in Gods tegenwoordigheid, daar buiten is hij een bedrogene, die voor eigen grootheid knielt. Wie God opgeeft, heeft zijn eigen wezen opgegeven, hij wordt de “onrustige” die zichzelf niet meer vertrouwt en zich vastklampt aan alles wat de tijd zonder genade vernietigt. Zijn leven wordt tot een absurd avontuur, gewijd aan de cultus van de schim. Alleen onze eeuwige bestemming geeft het leven zijn waarde en voldoet aan onze diepste verlangens.

Toen Paulus op de heuvel van Mars de intellectuelen van Athene de hun onbekende God wilde bekend maken, lachten de uit hun slaap opgeschrikte wijsgeren; het was de groene lach van het ongeloof, de domme lach … het eeuwig verzet van de wijsheid van deze wereld.

De Bijbelse visie was voor het Griekse denken een dwaasheid, zoals heden voor het moderne denken dat zich in schuldige onwetendheid van zijn Schepper heeft afgewend en aldus zijn weg op aarde verdorven heeft.

Maar wanneer de stormen woeden en de sluizen der ontzetting opengaan, dan droomt de ongelovige vol angst van Hem die boven de oermachten troont…

Een kind komt ter wereld.

Zijn eerste levensdaad is gebaseerd op het feit dat wij een zinvolle wereld betreden waar alles op elkaar is aangepast. Zijn eerste ademhaling getuigt al van een instinctief vertrouwen, dat de ons omringende lucht in de juiste verhouding de gepaste elementen bevat die het lichaam nodig heeft. Wanneer het kind begint te onderscheiden, gebruikt het zijn oogjes in een onbewust geloof dat zij niet bedriegen, maar aangepast zijn op hun omgeving.

Naarmate het denken in het kinderkopje begint door te dringen, weerklinkt ook het “waarom?” waarin het ingeboren bewustzijn ligt opgesloten dat er zin en reden ligt in al het bestaande. En naarmate wij opgroeien, wordt het door ons verstand onderscheiden.

Ons denken helpt ons bij het leven wekken van het geloof, door hindernissen weg te nemen en bewijsgronden aan te voeren die een geschikte bodem vormen voor zijn ontplooiing. Het dankt zijn ontstaan niet aan de kracht van wetenschappelijke argumenten, het wortelt veel dieper. Zoals bij het licht een oog noodzakelijk is, bij het geluid een oor, zo bezitten wij de geloofseigenschap, – een inwendig kennen, – een ontvankelijkheid voor de Godsopenbaring.

God, Wie anders?

GodGod kent mij

Meer dan zeven miljard mensen, en God kent je door en door. Ja, in de persoon van Jezus werd Hij mens als wij en leed onder dezelfde moeilijkheden, streed dezelfde strijd… zelfs veel meer. God kent je als zijn oogappel en doorgrondt je hart en nieren… dat is maar goed ook als je van Hem houdt.

God houdt van mij

Je kunt het helemaal niet vatten, Gods liefde. Mensen kunnen houden van iemand, maar Gods liefde overtreft alles. Zelfs als je niet aan God denkt, is zijn liefde er toch. Hoeveel pijn je Hem ook doet, Hij blijft Dezelfde, omdat Hij liefde is, voor eeuwig.

God is bij mij

Je kunt klagen over eenzaamheid, maar zo druk je jezelf dieper in je isolement. Weet jezelf altijd omringd door Gods aanwezigheid. Heb je moeite, ga tot Hem. Voel je je verlaten, voel zijn aanwezigheid. Gods woord maakt je bewust van Wie Hij is en dat Hij er is.

God inspireert mij

Je zou verrast zijn hoe vaak God in je leven ingrijpt, hoe Hij omstandigheden leidt, tenzij je wegen gaat die buiten zijn bescherming vallen. Hij laat je vrij. Zijn Geest is een bron van inspiratie. Hij brengt licht, verfrist je hart, verheldert je verstand.

God verlicht mij

Deze wereld is een duistere plaats, hoe mooi sommige momenten ook kunnen zijn. Maar zonder het openen van Gods Woord, en zonder het beleven van Gods andere boek, de natuur, zie je geen steek voor je ogen. Ziende blind en horende doof.Maar Gods Woord is een lamp voor je voet.

God vertroost mij

In die pijnlijke momenten, denk aan Jezus, Hoe Hij leed voor jou, om jou vrij te maken, om jou tot zijn broer of zus te kunnen rekenen. De Bijbel geeft niet alleen licht, Gods woord is een bron van vertroosting en kracht. Wanneer er verdriet is in je binnenste, heeft God een woord van bemoediging.

God bevrijdt mij

Als je het nagaat, zijn we allemaal beladen met schuld. En waar moet je daarmee naartoe? Er is maar één weg die leven geeft, maar Eén die kan bevrijden: De schuld die ons treft, heeft Jezus gedragen. Wat wij verdienden, heeft Hij betaald.

God heeft een plan voor mij

Is je gebed: “Heer, maak mij uw wegen bekend”? Weet dan dat Hij een plan en een opdracht heeft voor jou. Waar je ook bent, zoek gelegenheid om anderen te laten delen in het goede nieuws. We waren dood, maar er is leven! En je gaat leven zoals God het wil.

God is mijn bron van kracht

Wat kan je doen uit jezelf? Ach, eigenlijk niets, maar in Gods krachtzijn we tot grote dingen in staat. God zegt: “wees sterk, wees heilig, geloof, vertrouw op Mij.” Want het zwakke gebruikt Hij om zijn macht te tonen. Weet je wat het betekent dat God Al-machtig is?

Jezus is mijn voorbeeld

Sinds Jezus wandelde op aarde; sinds Hij toonde waar het bij God om gaat, hebben we altijd een voorbeeld dat ons altijd blijft uitnodigen. “Kom achter Mij”, wenkt Hij,  “Ik voer je naar rustige wateren”. Ja, zijn juk is zacht – zijn last is licht.

Bijbel 1

Moge deze gedachte uit Efeziërs 3 met je meegaan de hele dag, en een onuitsprekelijk gevoel van dankbaarheid opwekken voor Hem die in staat is veel meer te doen dan wij bidden of beseffen!

Hoog Spel

houvast banner vuurHoog spel  – een passage uit het boek

“De betovering van het oosten is sterk, maar er blijft de machtige concurrentie van een leeg graf !”

      een passage uit “Hoog Spel” / G. Vandeman

HOOG SPEL – over de confrontatie tussen Oost en West

Doorheen alle tijden zoekt iedere mens naar bevestiging dat de levensstijl die men aanhangt te verantwoorden is. Zo heeft iedereen zijn God en godsdienst en zoekt iedereen een oplossing voor het schuldvraagstuk. Het openbreken van de grenzen heeft westerlingen nieuwe dingen doen ontdekken, en men heeft gemeend dat het Oosten de plaats was waar rust en vrede heersten, waar mensen in harmonie met hun natuur konden leven… maar soms is het tijd om wakker te worden… 

Het volgende verhaal komt uit het boek Hoog Spel van George Vandeman. Het is slechts een fragment dat aangeeft hoe mensen misleid worden en hoe belangrijk het is om te “onderscheiden”. Niet voor niets hebben wij “verstand” gekregen… niet om het opzij te zetten, maar om het te gebruiken !

Omdat in de hele wereld van gezondheidszorg en natuur-zoekers erg veel oosters-gerichte mensen zijn, publiceren we dit fragment… als denkoefening. Interesse voor het boek ?  Het is voor u beschikbaar. 

Fragment uit Hoog Spel” – George Vandeman :

“Het westen kwam terecht in de maalstroom van een ongekende technologische ontwikkeling.  Maar terwijl het westen druk bezig was met deze vooruitgang, namen de Beatles de hippies – en enige niet-hippies – bij de hand en leidden ze terug naar het oosten. Hier lagen vreemde contrasten. Terwijl vooruitstrevende katholieken trachten de mis uit een dode taal te halen, kwamen de hippies in het openbaar samen om in het Sanskriet gebeden op te zeggen.  En terwijl kerkelijke hervormers probeerden hun kostuums te moderniseren, liepen de hippies rond in kleurrijke symbolische gewaden.  Terwijl de moderne kerken hun prioriteiten aan het herzien waren, rangschikten de subculturen de zonden van de maatschappij opnieuw in volgorde van belangrijkheid.  Het steeds wisselende gezicht van de nieuwe moraal kwam naar voren in een epidemie van aspirant-goeroes.  Drugs stonden hun ereplaats af aan meditatie – niet omdat drugs immoreel waren, maar omdat meditatie beter ‘high’ zou maken. De weg naar het oosten was niet zo moeilijk.  De door de Beatles beroemd gemaakte Maharishi, zou een publiek van 4000 man in Berkeley (Californië) verzekerd hebben dat het voor een volledige uitwerking van de meditatie niet nodig was om een geloof te hebben of om drank, vrouwen en herrieschopperij op te geven. Zocht deze rusteloze, losgeslagen cultuur naar redding van zonde ?  Vergeving ?  Een veranderd leven ?  Of zochten ze naar een pantheïstische kracht die naar hun corruptie zou knipogen. De filosoof Alan Watts beschreef de aantrekkingskracht van de oosterse mystiek als volgt :  ‘De joods-christelijke wereld is er één waarin de morele noodzaak, het verlangen om rechtvaardig te zijn, alles doordringt.  De aantrekkingskracht van de oosterse filosofie is dat het achter de dringende werkelijkheid een goed en kwaad een groot gebied van de persoonlijkheid laat zien waarover geen schuld of verwijt hoeft te bestaan.’ Misschien zochten de subculturen toch naar iemand om hen van zonde te redden zonder het te beseffen.  Misschien dachten ze echt wel dat je schuld tot zwijgen brengt door de waakhond te doden.

Een klein meisje liep in de kerstdrukte met haar moeder over Fifth Avenue.  Ze bleef naar beneden kijken, de ogen op het trottoir gericht.  ‘Waarom kijk je niet naar de kerstétalages ?’  ‘Ik zoek ergens naar.’  Waarnaar ?’  ‘Ik zoek naar iets om te vinden.’ Is dat niet de moeilijkheid met deze generatie ?  Naar beneden kijken.  Terugzien.  Elke kant op zien.  Zoekend naar iets om te vinden.  Gretig naar alles dat men nog niet heeft geprobeerd.

Schrijver-redacteur Peter Cohon zegt :  ‘Waar je je ook wendt of keert, alles draait om winst of privé-bezit.  Maar er is een hartstocht naar religieuze betekenis, naar een spiritualiteit die gewoon te lang de kop ingedrukt is :  Ik, ik smacht… naar nieuwe denkkaders, andere wegen om de dingen op een rijtje te zetten.  De I Ching, astrologie, magie, het oosten, schizofrenie … alles !’ Zo hebben we momenteel een epidemie van nieuwe godsdiensten. Bijgewerkte, voormalige ketterijen.  Maar geen van die omslachtige zedelijke eisen uit de bijbelse godsdienst. J. Wallace Hamilton merkt op :  ‘Is het niet vreemd hoe we hier in het westen oosterse boeken lezen, omdat we naar gemoedsrust zoeken ?  Maar in het oosten lezen ze westerse boeken omdat ze wakker willen worden.’

Maar de betovering van het oosten is sterk.  Oost en west hebben elkaar al voor het hindoe-altaar ontmoet.  De aantrekkingskracht van het hindoeïsme is niet langer slechts een gril.  Vele jeugdidolen van vandaag zijn uitgesproken bekeerlingen van het hindoeïsme. Rock-muziek was al lange tijd een medium waardoor de massa kon worden geïndoctrineerd.  Rockgroepen hadden deugden van de drugs opgehemeld.  Maar nu begon de muziek te veranderen.  De Rock-and-roll begon een oosterse invloed op te nemen.  De dissonante tonen van de oosterse toonladders raakten bekend bij westerse luisteraars.  Toen kwam de invoer van hindoeïstisch-godsdienstige begrippen, de invloed van hindoegoden.  De godsdienstige opbouw van een complete westerse generatie werd gewijzigd – door rock-and-roll. Meditatie was in.  En reciteren, die aanbidding van Shiva.  En de mantra.  De mantra is volgens één schrijver in wezen een uitnodiging aan een demonische geest tot in bezit nemen van het denkvermogen.  Van een swami wordt het volgende gezegde bericht :  ‘Als ik me genoeg had geconcentreerd … zou ik zelf Shiva geworden zijn.’ Maar genoeg hierover.  Waarom zouden we zo verzot zijn op wat zo lange tijd het oosten heeft bezwaard en gehinderd ?  Wat is er voor aantrekkelijks aan een godsdienst van wanhoop, waar hoop niet eens onder de deugden gerekend wordt ?  Ligt het antwoord in de leegte van het nirwana ?  Menen we gemoedsrust te kunnen vinden door zo stil te zitten als een bessestruik ?  Wat voor reddingskracht ligt er in een godsdienst zonder levende Christus ? Lopen we het levende water voorbij om van smerige bronnen te drinken ?” “Op een avond werd ik in Londen aangesproken door een intelligente Engelsman, die zei :  ‘Ik sta op het punt een beslissing te nemen.  Als ik straks dit gebouw uitga, zal ik gekozen hebben tussen boeddhisme en christendom.  U heeft een half uur om uw zegje te doen!’ Een half uur ! Wat een uitdaging !  Geen tijd meer voor bijzaken. In dat halve uur moest ik hem naar een leeg graf buiten Jeruzalem leiden.  Want als ik bij herhaalde gelegenheid naast het Tuingraf stond, dat volgens velen het meest lijkt op het graf waar Jezus in werd gelegd, was ik diep onder de indruk van het essentiële verschil tussen het christendom en alle andere godsdiensten.  Het graf van Christus is leeg! Er zijn andere grote godsdiensten die bij het graf van hun stichters aanbidden.  Het graf van Mohammed te Medina in Arabië is geen leeg graf.  Het graf van Confucius in China is geen leeg graf.  Stukjes van Boeddha’s lichaam worden op verschillende plaatsen in het oosten als relikwieën bewaard.  Maar er is geen schrijn ter wereld die aanspraak maakt op een been van Christus.  Als het bijbelverslag waar is, dan liet Hij die dag de dood voorgoed achter Zich, met een leeg graf om ervan te getuigen !

De betovering van het oosten kan verbroken worden.  Maar alleen door een levende Christus.  Alleen een levende Christus kan de vreemde verdwazing door goden en goeroes stopzetten, zodat een onrustige generatie een andere stem kan horen.  Alleen een levende Christus kan vergeving schenken, schuld wegnemen.  Alleen een levende Christus kan bevrijding van de vrees voor toornende goden aanbieden.  Hij alleen geeft leven en houdt zijn belofte.  Omdat Hij alleen kan zeggen :  ‘Ik ben… de levende, en Ik ben dood geweest, en zie, Ik ben levend tot in alle eeuwigheden, en Ik heb de sleutels van de dood en het dodenrijk’ (Openbaring 1:18).

De betovering van het oosten is sterk, maar er blijft de machtige concurrentie van een leeg graf 

Beste, 

Hartelijk dank voor uw reactie op ons artikel “Hoog spel” in vorige nieuwsbrief.  Het artikel was bedoeld als een oogopener en niet als een goedpraten van de bestaande godsdiensten. Het wijst erop dat mensen zoeken naar God en dat de wegen die zij hiervoor nemen soms grillig zijn. Het artikel stelt dat godsdienst niets anders is dan de uitvoering van het grote gebod dat Jezus ons heeft opgedragen : “Bemint God boven alles en uw naaste als uzelf”…  Als mens van vlees en bloed is het niet gemakkelijk om God boven alles te beminnen, te aanbidden, Hem alle eer te geven. Wij beseffen maar al te goed dat we slechts zwakke mensen zijn die dikwijls tekort schieten en ons vergissen.  Maar Gods geest komt ons ter hulp en openbaart ons wat we moeten weten. 

Het is zeker waar dat we wellicht een veel te eng beeld hebben gevormd van een in ieder opzicht alles te boven gaand Wezen. Dat is de reden dat wij ons van God nooit “een voorstelling” mogen maken, omdat die voorstelling altijd beperkend is en afdoet aan de ware aard van God. 

Jezus Christus heeft ons God beter leren kennen. Hij zegt : “Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien”.  Als christelijke vereniging hebben we ervoor gekozen om zoveel mogelijk te kijken op Jezus en ons bij alles de vraag te stellen : “Wat zou Jezus doen, indien hij nu in mijn plaats stond?” Ik denk niet dat hij een theologische discussie zou voeren, maar dat hij zou zeggen “Er staat geschreven”… Jezus beroepte zich zonder uitzondering op wat in de Bijbel was neergeschreven, omdat het woorden zonder discussie zijn.  

Zonder bronnen en normen is het erg moeilijk om Gods stem te achterhalen. Wij vergeten dat er ook een duivelse inspirator is en dat we ook zelf onze mening hebben. Zo kan dan iedereen zijn privé-godsdienst hebben, volgens eigen normen : vindt iemand iets kwaad dan is het zo, en vindt iemand iets goed, dan is het zo…

Dat in alle landen, werelddelen of culturen – van primitieve tot ontwikkelde – een zoeken is naar de Oppermacht, de Bron der Bronnen, de Schepper,… is duidelijk. 

Abraham verliet het rijk der vele goden en bijgelovige denkbeelden om de ware God te aanbidden, die niet van hout of steen is, en voldeed zo aan de roeping van iedere mens : zoek en u zult vinden; klop en u zal opengedaan worden… 

Waarom De Levensark?

Einstein wonderlijk

Het volgende is een interview dat werd afgenomen voor een Nederlands tijdschrift.  Het legt uit waarom we dit werk doen.

Vragen aan S. de Wever – De Levensark

  1. Wie bent u precies, wat is uw achtergrond / stroming, uw dagelijkse werk enz?

Mijn naam is Stefaan de Wever, geboren in 1956. Van huize uit was er weinig interesse voor kerkelijke zaken.  Rond 1975, terwijl mijn hele gezondheid een puinhoop was geworden tgv alcoholgebruik en een voeding die uitsluitend bestond uit verpakte industrieproducten, begon ik te zoeken naar een uitweg. Mijn klachten op dat ogenblik waren uitgebreid : barstende hoofdpijn van ’s morgens tot ’s avonds, spierpijnen over het hele lichaam, futloosheid, spijsverteringsklachten, beginnende diabetes, gezichtsstoornissen, zenuwproblemen, loszittende tanden,  enz.

Ik had twee jaar vroeger reeds een ervaring opgedaan met voeding. Ik had nl. geweldige acné, die zich over heel mijn lichaam uitspreidde. Een dokter die ik hierover raadpleegde reageerde hierop : “drink je veel melk ? de melk komt er zo uit”.  Jawel, ik was toen lid van de melkbrigade en dronk anderhalve liter melk. Dat was volgens mijn omgeving ongeveer het enige”wat ik goed deed”. En dat viel nu weg. Toen ik dat had gehoord, stopte ik meteen en het probleem verdween binnen de zes weken voor 90%. 

Mijn eerste stappen zette ik in de wereld van de kruiden. Ik pluisde al die kruidenboeken uit op zoek naar verzachting en een beetje leven.  Ik begon consequent met het dagelijks drinken van grote hoeveelheden kruidenaftreksels.  Die literatuur leidde me ook naar de reformbeweging. 

Tegelijk verscheen in een tijdschrift een artikel “Gezondheid groeit aan de kant”, waarin diverse wilde groenten werden aanbevolen.  Hoewel ik tot dan toe geen vijf kilo fruit en geen vijf kilo fruit had gegeten (ik was overtuigd dat ze niet goed waren, en lustte ze niet), begon ik de wilde kruiden te exploreren en at paardebloemblad, muur, brandnetels… en ik begon methodes te zoeken om ze in gerechten te verwerken.   Ondertussen kwam de macrobiotiek op mijn weg, waaruit ik een aantal zaken distilleerde, zoals geen suiker, geen industrieproducten, maar volwaardige granen enz. 

In die periode leerde ik mijn vrouw kennen, en we hebben samen geprobeerd er iets van te maken. Wij engageerden ons in verschillende verenigingen die bezig waren met gezondheid, biologisch telen, voeding enz.  Dit bracht veel mensen op onze weg en zo kwam ook het evangelie en de Bijbel in ons leven.  Wij begonnen de Bijbel te zien als het geïnspireerde woord van God en namen het als richtlijn voor ons leven.  In 1982 begon ik met een organisatie, Groene Dag, en begon voordrachten en cursussen te geven over voeding, levenswijze en kruiden, eerst in eigen kring, later breidden we dit uit en vanaf 1986 begon ik deze cursussen te geven in gans Vlaanderen.  Dat is zo gegaan tot 2005, het jaar waarop ik gehandicapt ben geworden (faciale paralyse), waarop we beslisten om nog slechts activiteiten in eigen kring te organiseren. 

Ik ben regent (leerkracht) Plastische kunsten, maar heb dit slechts zeven jaar uitgeoefend. Toen Groene Dag voldoende middelen begon te krijgen, vanaf 1987, heb ik hiervan mijn job gemaakt, zij het met wisselende functies. Ik werkte daar zestig à zeventig uur per week voor.  Waar het werk aanvankelijk vooral gericht was op het geven van lessen, voordrachten, cursussen, demonstraties, is dit mettertijd overgegaan naar een uitgevershuis en later naar de verkoop van hulpmiddelen voor de gezonde voeding. De begeleiding van mensen met advies en ondersteuning, is altijd aanwezig geweest. 

  1. Hoe bent u zo met deze materie (website en de uitgaven) in contact gekomen en wat was de reden om met deze Stichting te starten?

In 1991 ontving ik van een Amerikaanse organisatie het nulnummer van “Gods Good News Letter”. Hierin werd de link gemaakt tussen levenswijze – gezondheid – rentmeesterschap en de Bijbel / het geloof. Het werd zo voorgesteld dat dit een magazine zou worden, dat op regelmatige tijdstippen zou verschijnen. Echter is er nadien geen enkel nummer meer verschenen. Ik ben wel contact blijven houden met de initiatiefnemers, die doorheen alle andere literatuur van hun vertrouwen in God en zijn schepping bleven getuigen. Maar het kriebelde zo, dat ik dit eerste magazine heb vertaald en uitgegeven. Ik gaf bekendheid aan het bestaan ervan via NatuurStemmingen, het tijdschrift van Groene Dag, dat inmiddels 37 jaar bestaat. Een 100tal mensen schreven hierop in en ik begon literatuur en magazines te verzamelen en te vertalen waarin gezondheid en geloof met elkaar werden verenigd. Zo werden 65 magazines uitgegeven.  Ik vertaalde diverse boeken over het onderwerp: 

  • Waarom christenen ziek worden (George Malkmus)
  • God geneest nog steeds, ook u (Ralph Rasschig)
  • Er is iets beter (Katy Chamberlyn)
  • En honderden artikels, die verwerk werden in de Goed Nieuws brief, die we zestien jaar hebben uitgegeven, tot we vorig jaar beslisten om er een punt achter te zetten maar toen kwam Leon Pollin aankloppen voor ondersteuning bij de uitgave van Houvast. Vanaf 2012 heeft Houvast de plaats ingenomen van de GoedNieuws-brief. 

Het resultaat was, dat onze oplage die jarenlang zo’n 100 exemplaren was, nu 300 is geworden.  Daarnaast gaven wij ook tal van publicaties uit, die gewicht geven aan God als Schepper. 

  • In 2009 publiceerden wij een speciaal magazine “In het begin schiep God” en in 2011 “Hamers in het vuur”.  Wij zijn nu bezig met de digitalisatie van het archief . Daarin hebben we nu ook een boek opgenomen “Mens, waar kom je vandaan?”
  1. Hoe lang bestaat deze Stichting al en wat voor werk doet zij?

Ik ben met De Levensark begonnen in 1992. Het was en is allemaal heel kleinschalig : het tijdschrift, een maandelijkse bijbelsamenkomst…  waar nodig iemand op weg helpen en verduidelijking geven.  In Vlaanderen ligt de Bijbel  en God maar bij weinig mensen in de bovenste schuif.  Het is eigenlijk een weg die ik zocht om een persoonlijk getuigenis de wereld in te helpen en zo misschien af en toe nog iemand anders te inspireren… en dat deed en doet het ook nu nog.  

  1. Hoe kijkt u tegen christelijk Nederland aan wat betreft hun leefwijze / eetgewoonten / christelijke levenswandel?

Ik kan daar moeilijk over oordelen, maar ik kan aannemen dat het niet veel anders is, dan bij niet-christelijk Nederland.  Zelfs al hebben een aantal mensen veel kennis over voeding, gezondheid, levenswijze… toch blijft de praktijk achter, door dagelijkse routine en sociale druk. Vooral voeding is erg ondergewaardeerd. Mensen vallen niet graag op met dit soort dingen.  Ik kom meestal in contact met mensen die wel al keuzes hebben gemaakt en wel een aantal veranderingen in hun voeding en levenswijze hebben aangebracht en die soms hiervoor bevestiging en achtergrond zoeken. Of met mensen die door ziekte op zoek gaan naar een ander antwoord.  Overal zijn er mensen die zich vragen stellen over het waarom van ziekte en lijden… en die ontdekken dat veel lijden zichzelf aangedaan wordt en had kunnen voorkomen worden. 

De meeste mensen die op mijn weg komen hebben geen bijbelse basis en meestal niet echt interesse daarvoor. Het is pas na een tijd met ons op weg te gaan, dat zij zich vragen stellen, waarom we dit met zoveel gedrevenheid doen, en dit al zevenendertig jaar lang. Onze tijdschriften staan altijd te grabbel en we zien dat mensen ze meenemen en ze onder kennissen verspreiden. We zien het als zaadjes voor Gods koninkrijk en God alleen weet hoe en wanneer ze zullen ontkiemen.  In ieder geval zijn alle mensen welkom en proberen wij ze met onze middelen en tijd aan te moedigen. 

Het gebeurt natuurlijk ook dat wij op weerstand stuiten – vooral van mensen die iets van de Bijbel kenen en zich voornamen niets te zullen veranderen. Citaten uit de brieven van Paulus, zijn me niet onbekend. Bv. dat je alles kunt eten “als het maar onder dankzegging wordt gebruikt”…

  1. Goed leven en goede voeding volgens de Bijbel. Kunt u dat concreet maken? Wat is dat precies ? Om te beginnen is de Bijbel geen voedingsboek. Het is Gods woord aan een gevallen mensheid. Het vertelt over onze oorsprong, wat er misging, over hoe God het probleem oplost, over de definitieve oplossing in het offer van Jezus, en over onze bestemming. 

Je gaat in de Bijbel geen afwijzing vinden van het gebruik van suiker, industrieproducten,  koffie, sigaretten… Veel van onze problemen hebben een recente oorsprong.

Interessant is het in 1960 verschenen “Bij de duivel te gast”, geschreven door de Tsjech Gunther Schwab, die voor hij zich aan de literatuur wijdde, houtvester en jachtopziener was. Dat zijn boeken waardering gevonden hebben, moge blijken uit zijn erelidmaatschap van de Landbouwhogeschool te Wenen.
In dit werk schildert hij tijdens een logeerpartij bij Zijne helse Majesteit Belzebub, de naderende ondergang van de  beschaving, waarbij hij ons de hartverheffende rol doet
zien, die de zakenwereld, gesteund door de door haar gehuurde geleerden, incl. hoogleraars, hierbij vervult.
De ethiek van de moderne zakenman beschrijft hij als volgt: “als hij aan de strop en het
galgehout nog iets kan verdienen, stemt hij in zijn eigen terechtstelling toe.”
En wat de door hen gehuurde geleerden betreft, zegt hij o.m. “Experts worden betaald
om het begrip “onschadelijk” een nieuwe inhoud te geven.”
De schrijver heeft zich zeer uitvoerig gedocumenteerd en steunt beslist niet op krantennieuws of op “van horen zeggen”.

Om industrievoeding te definiëren, kan men best een contrast maken tussen enerzijds de voeding, zoals die door de Schepper in al zijn wijsheid voor ieder levend wezen is afgezonderd; en de voeding die door de leerling-tovenaar is geproduceerd (met “voedingsverbeteringsmiddelen”, om zo de onvolkomenheden van de Schepper aan te vullen). Kneipp zei reeds in zijn tijd “Laat het natuurlijke zo natuurlijk mogelijk”. Dat kan een evidentie lijken, maar als we onze voeding erop nagaan, moeten we de vraag stellen : “wat is nog natuurlijk?”, “waar kan men de hand van de Schepper nog in zien?

Wanneer ik op lessen vertel dat brood niet het ideale voedsel is, krijg ik daar vaak de reactie op dat – als dat waar is – men de Bijbel zou moeten herschrijven. Dat moet men zeker niet doen. Gods woord moet men laten zeggen wat het te zeggen heeft. Maar ons brood vandaag (wit schuim) vergelijken met brood uit die tijd, lijkt me heel erg moeilijk.  Brood bevat nog altijd veel calorieën maar quasi alle vitale hulpstoffen zijn eruit weggenomen. En dat is niet alleen voor brood het geval. Veel producten worden opgesplitst in tientallen componenten en dan naar eigen goeddunken gehercomposeerd. 

Als we de bedoelde voeding willen kennen, gaan we naar Genesis 2 en vinden daar vruchten en groene planten. 

Het minste wat iemand kan doen is verminderen op industrieproducten en een geleidelijke verhoging van fruit en groenten  nastreven. Bijna alle voedingsautoriteiten zijn het erover eens dat we te weinig groenten en fruit eten.  Door daar iets aan te doen, zal ook de voeding meer in harmonie zijn met de Bijbel.  Ook zou het goed zijn om minstens een gedeelte van de voeding te eten in rauwe toestand.  Het is vandaag gemakkelijker dan ooit om zich te bevoorraden van goed voedsel, en gemakkelijker dan ooit om het op een conserverende manier te bereiden. Rauwkost betekent niet alleen dat blad sla en die tomaat, maar kan net zo goed door middel van vers geperst sap, een (groene) smoothie, rauwe soepen, salades enz. 

  1. Neem een doorsnee huishouden van vandaag de dag met een niet bewust gezond leef- en eetpatroon. Welke dingen zou u aanwijzen die niet gezond/goed/bijbels zijn? (dit om uw doel/drive te verduidelijken…)

Bij aanpassingen lijkt het me essentieel om te beginnen met het aanpakken van de prioriteiten : de voedingsdieven,  de roofbouw plegende gewoonten en voedings- en genotmiddelen. Dat is niet alleen voeding. Dat kan net zo goed de levensstijl zijn.  Een stressvol leven, onvoldoende slaap, leven met angst en agitatie, negatieve emoties…

Op het vlak van de voeding is dit oa. De eerder genoemde industrieproducten stopzetten of minstens drastisch verminderen, het vermijden van alle vormen van stimulantia (incl. Koffie, zwarte en groen thee, cacao…) het vermijden van alcoholische dranken. 

Over dit laatste zou ik een heel artikel moeten schrijven, want ook bij bijbelonderzoekers zorgt dit vaak voor controversen.  S. Bacchiocchi heeft hierover een boek geschreven ‘Le vin dans la Bible”. Als men dit leest weet men meteen wat met wijn en sterke drank bedoeld wordt. In ieder geval geen alcoholische drank. Oude wijn / of gegiste wijn / of gisting in het algemeen, staat symbool voor zonde. 

  1. Kunt u iets meer vertellen over ‘industrievoeding’ (wilt u het concreet maken wat betreft de gemiddelde lezer / de situatie van vandaag de dag). En het Bijbelse tegengeluid?

In feite gaat dit over een groot aantal producten die ongeveer op iedere tafel komen, en die gemaakt zijn uit wit meel, suiker, gefragmenteerde ingrediënten.  Hieronder koekjes, pizza, snoepjes, pralines, veel commerciële samengestelde vruchtensappen (zelfs als ze zich aankondigen als puur fruit). 

  1. Kunt u iets meer vertellen over ‘stress’ (wilt u het concreet maken wat betreft de gemiddelde lezer / de situatie van vandaag de dag). En het Bijbelse tegengeluid?

Ik heb verschillende boeken geschreven over stress, slapeloosheid, positief denken, emotionele aandoeningen… en heb vijftien jaar aan stressbegeleiding gedaan. Stress en angst hebben veel met elkaar gemeen.  In lijnrecht contrast daarmee staat het geloof, dat rustige vertrouwen dat men Iemand naast zich heeft, die in alles kan meevoelen en leiding wil geven. 

Daar zijn Jezus’ woorden zo genezend, als Hij zegt : “Komt tot Mij, allen, die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven.”

Het is misschien een te eenvoudig antwoord, omdat het een heel leerproces inhoudt om met God op wandel te gaan en Hem al seen realiteit in het leven bewust te weten. 

Ik hield vandaag nog een prediking over de manier waarop God het hart breekt.  Stress komt als wij het hard houden en niet voor Hem openen. Ik gebruik daarbij graag het voorbeeld van Petrus, die na de verloochening die zijn hart brak, een mens werd die aan zichzelf gestorven was, en die nu voortaan niet meer geïntimideerd kon worden, noch door een dienstmeisje, noch door hogepriesters onder bedreiging van de dood. 

Maar er is nog een factor en dat is de “belasting” ‘stress) ten gevolge van voeding. Nagenoeg alles wat wij eten veroorzaakt een zekere stress. Producten als koffie en stimulantia, veroorzaken net zoals stress een verhoging van het adrenalinepeil in het bloed. Koffie en cafeïne in het algemeen is daarbij het beste voorbeeld, maar niet het enige.  Je zal dan maar proberen om stress onder controle te krijgen, maar wel doorgaan met analoge processen te activeren, maan nu niet door een emotionele prikkel, maar door een fysiek middel.  Zolang die cirkel blijft bestaan, zal men geen controle krijgen over stress. 

Dat betekent niet dat men het gebed niet moet verzorgen, maar laten we ervoor bidden dat God ons de weg wil tonen, en misschien is dit artikel zelfs een signaal dat ons door God wordt aangereikt.

  1. Kunt u iets meer vertellen over ‘verslavingen’ ?

Verslavingen zijn een heel probleem. En een bijkomend probleem is dat we dat probleem zelfs geen probleem meer vinden. Je kunt een verslaving benaderen als een ziekte.  Je kunt erover zeggen, dat is een verslaving, dat moet je verstaan, daar kan je zelf niets aan doen… je moet dat vergeven. 

Ik ben overtuigd dat we allemaal verslaafden zijn. Ik heb de theorie dat God ons geschapen heeft om verslaafden te zijn. En wat ik daarmee bedoel is dat we ontworpen zijn om aan Hem verslaafd te zijn. En als je niet aan Hem verslaafd bent, dan mag je er zeker van zijn dat je op één of andere manier dat vacuum in je hart probeert te vervangen door een andere verslaving. Voor sommige mensen is dat alcohol, sigaretten, mannen of vrouwen, of verslaving aan drugs, aan macht of aan kredietkaarten… Sommige mensen zijn verslaafd aan voeding, er zijn zoveel verslavingen, en het is allemaal zonde, omdat het ons niet dichter bij God brengt, integendeel. Zondeverslaving brengt God op het achterplan. 

Ik geloof dat de industrievoeding sterk heeft bijgedragen tot de vermeerdering van de fysieke verslavingen. Het is voeding die niet verzadigt. De meeste industrieproducten hebben een verzadigingsfactor nul, wat betekent dat je er altijd meer van eet.  Verslavingen hebben vaak een oorsprong in vlucht of compensatie. Soms gaat men terug naar voedingsproducten waarmee men ooit werd getroost.  Er zit een heel psychologisch aspect aan voeding. Daarom is het zo moeilijk om voedingspatronen te doorbreken – maar niet onmogelijk. 

  1. Wat zegt de Bijbel concreet over gezonde voeding? M.a.w.: wat is gezonde voeding volgens de Bijbel?

Het is de eerste, maar eenvoudige en niet mis te verstane richtlijn die gegeven werd in genesis : vruchten en (blad)groenten. Vanaf de zondvloed zien we – omdat  ander voedsel schaars was – richtlijnen in verband met rein en onrein voedsel. 

Het zijn richtlijnen die ook vandaag nog gelden.  Er is geen enkele reden om aan te nemen waarom dit voor de Oud Testamentische tijd zou zijn voorbehouden  en daarna zijn opgeheven. 

Het visioen van Petrus wordt vaak gebruikt om dit te ondersteunen. Nochtans legd dat hoofdstuk uit dat dat niets te maken had met voeding. 

  1. Ik las op uw website dat u o.a. de consumptie van melk en vlees afraadt. Hoe kunt u dit verbinden met teksten als:

8 En Cusch gewon Nimrod; deze begon geweldig te zijn op de aarde.

9 Hij was een geweldig jager voor het aangezicht des HEEREN; daarom wordt gezegd: Gelijk Nimrod, een geweldig jager voor het aangezicht des HEEREN.

Uit: Genesis 10

1 Daarna verscheen hem de HEERE aan de eikenbossen van Mamre, als hij in de deur der tent zat, toen de dag heet werd.

2 En hij hief zijn ogen op en zag; en ziet, daar stonden drie mannen tegenover hem; als hij hen zag, zo liep hij hun tegemoet van de deur der tent, en boog zich ter aarde.

3 En hij zeide: Heere! heb ik nu genade gevonden in Uw ogen, zo gaat toch niet aan Uw knecht voorbij.

4 Dat toch een weinig waters gebracht worde, en wast Uw voeten, en leunt onder dezen boom.

5 En ik zal een bete broods langen, dat Gij Uw hart sterkt; daarna zult Gij voortgaan, daarom omdat Gij tot Uw knecht overgekomen zijt. En zij zeiden: Doe zo als gij gesproken hebt.

6 En Abraham haastte zich naar de tent tot Sara, en hij zeide: Haast u; kneed drie maten meelbloem, en maak koeken.

7 En Abraham liep tot de runderen, en hij nam een kalf, teder en goed, en hij gaf het aan den knecht, die haastte, om dat toe te maken.

8 En hij nam boter en melk, en het kalf, dat hij toegemaakt had, en hij zette het hun voor, en stond bij hen onder dien boom, en zij aten.

Uit: Genesis 18

En: In de Bijbel komt de tekst: “Ik zal u brengen in een land vloeiende van melk en honing” maar liefst twaalf malen voor. 

  1. Een casus: Echtpaar met 5 opgroeiende kinderen. Moeder is thuis als huisvrouw (goed voor opvoeding/rust/opgroeien kind, = tevens antistress en de vader is kostwinner. 

Het gezin wil graag gezond leven en gezond eten. Zo min mogelijk bewerkte en geraffineerde producenten, minder vlees en liefst alles zo vers mogelijk. Dit vraagt logischerwijs om winkelen bij de biologische supermarkt / reformzaak of landwinkel (=DUUR!). Dit vraagt ook om meer tijd, zelf alle soepgroenten snijden of kruiden voor de nasis verzamelen kost meer tijd dan het leeggooien van een kant-en-klaar zakje. Groenten en fruit, noten en granen zijn sowieso – in verhouding tot bijv. vlees en vis – duur. 

Hoe kun je dan als gezin daarin toch een goede en juist Bijbelse verhouding/balans zien te vinden? Je kan dus wel iets willen, maar vaak is uitvoeren niet altijd mogelijk. Kunt u daar een reactie op geven en eventueel een handreiking / tips?