Polycarpus staat bij christenen bekend als een moedige martelaar uit de tweede eeuw. Hij vertelde in zijn geschriften een (wellicht legendarisch) verhaal over de apostel Johannes, dat is opgeschreven door de vroege kerkvader Irenaeus.
‘Er zijn er ook die over hem gehoord hebben,’ schreef Irenaeus naar aanleiding van wat Polycarpus had gezegd, ‘dat Johannes, de leerling van de Heer, naar Efeze ging om te baden en dat hij daar Cerinthus aantrof. Hij stormde het badhuis uit zonder te baden en riep: “Laten we vluchten en laat het badhuis maar instorten, want Cerinthus is hier, de vijand van de waarheid!’”
Waarom Johannes wegrende
Als dat zo is gebeurd (het kan ook maar een legende zijn), wat kan er dan voor hebben gezorgd dat Johannes vluchtte en Cerinthus voor een ‘vijand van de waarheid’ uitmaakte? Cerinthus was een bekende vroege ketter die leerde dat Jezus maar een gewoon mens was. Volgens hem was er geen sprake van een wonderbaarlijke maagdelijke geboorte en hij beweerde ook dat de schepping het werk was van een mindere god. Hij is waarschijnlijk het meest bekend vanwege zijn leer dat Jezus pas de Messias werd bij zijn doop, en dat de goddelijke kracht die zijn dienstwerk mogelijk maakte Hem verliet toen Hij naar het kruis ging. Daardoor bleef er een gewoon mens achter om te sterven.
Dergelijke dwalingen kwamen in de eerste eeuwen van het christendom steeds vaker voor. Dergelijke gedachten zijn volkomen in tegenspraak met alles wat de apostelen hadden onderwezen toen zij het evangelie naar het Romeinse Rijk brachten. Johannes schreef zijn evangelie niet als een polemiek tegen ketters. Zijn openingswoorden dienen echter wel als een correctie voor hen die in de verleiding komen om Christus te verlagen. Die woorden behoren tot de mooiste in de Bijbel en bevestigen dat de schepping het werk was van niemand minder dan Christus zelf. ‘Alles is ontstaan door Hem’, zegt Johannes, ‘zonder het Woord is niets ontstaan van wat bestaat.’
Johannes identificeert Jezus als de Logos. Dat is een woord dat Griekse filosofen buitengewoon interessant zouden hebben gevonden. De Grieken gebruikten het woord op een andere manier dan Johannes. Voor de Grieken was de Logos het allesomvattende, onbeweeglijke principe dat het universum bijeenhield, de onveranderlijke constante achter een voortdurend bewegende kosmos. Johannes beschreef iets anders. Hij gebruikte de Schrift om Christus te openbaren. Een Griekse lezer voor wie het christelijk geloof nieuw was, zou wellicht stil hebben gestaan bij Johannes’ uitspraak. De God die het universum schiep en bijeenhoudt, Hij die ons het leven gaf, is persoonlijk op deze planeet verschenen, als een echt mens van vlees en bloed. Het Woord werd mens. Voor een Griek zou dat een revolutionaire gedachte zijn geweest.
Jezus is de ultieme waarheid die schuilgaat achter alles wat we met onze zintuigen waarnemen. De Grieken zochten onbewust naar Christus, zoals veel mensen dat vandaag de dag nog steeds doen. Datzelfde gold ook voor Gods verbondsvolk. Geïnspireerd door de Geest heeft Johannes ervoor gezorgd dat deze woorden van Jezus werden opgenomen: ‘U bestudeert de Schriften en u denkt daardoor eeuwig leven te hebben. Welnu, de Schriften getuigen over Mij.’
Academici uit verschillende tradities hebben lang gedebatteerd over de beste manier om de Bijbel te interpreteren. Deze uitspraak van Jezus geeft een belangrijke sleutel: als je Christus niet in de woorden van de Bijbel ziet, dan lees je hem verkeerd. Als Jezus niet de bron en het centrum van alles is, dan zit je ernaast. Als je probeert onze fundamentele leerstellingen te begrijpen los van de persoon en het karakter van Christus, dan sla je de bal mis. Als je net als de ketters uit de oudheid Christus probeert te verlagen … dan zul je de essentiële boodschap van de Bijbel nooit begrijpen.
De sabbat is meer dan alleen maar een voorschrift. Het is een uitnodiging om te rusten in de aanwezigheid van Christus. De leer van de doop is een uitnodiging het oude ik te kruisigen en een nieuw leven te beginnen. Dat doe je in overgave aan Hem die het universum heeft geschapen en dat nog steeds bijeenhoudt. Principes voor een gezond leven zijn niet alleen maar gegeven om onze levensduur te verlengen. De Bijbel is de handleiding voor het menselijk lichaam, dat is gemaakt door de goddelijke Schepper, en het laat ons een manier zien om dichter bij Gods oorspronkelijke plan te komen.
Kolosse ligt niet ver van de woonplaats van Johannes in Efeze. Paulus legde in zijn brief aan die gemeente, de essentie uit van de zuivere leer. Hij schreef het volgende over het mysterie dat in het evangelie aan de gemeente wordt geopenbaard: ‘Aan hen heeft God bekend willen maken hoe luisterrijk dit geheim is voor alle volken: Christus is in u, Hij is uw hoop op goddelijke luister. Hem verkondigen wij wanneer we iedereen waarschuwen en in alle wijsheid onderrichten, om iedereen tot volmaaktheid in Christus te brengen.’
