Voordracht

Gezondheid waarderenVerleden jaar werd ik uitgenodigd door een seniorengroep voor het verzorgen van een voordracht ‘Gezond de winter door’. Ik begon daar met het uitleggen van een paar basisprincipes en algemeenheden over het realiseren van een goede gezondheid – de beste bescherming tegen ziekte, ook in de winter. Nadien besprak ik de rol van voeding bij verkoudheid en ontstekingen. Nadat de pauze was verstreken en het vragen-uurtje naar zijn einde liep, stelde een dame de vraag wanneer ik nu eindelijk over Positief Denken zou beginnen te spreken, want zo was het ook aangekondigd op de uitnodiging van de organisatie. Dat was natuurlijk een spijtige vergissing. Blijkbaar was er binnen het bestuur een misverstand ontstaan over het gekozen thema en was men vergeten dit aan ons te laten weten. 

Ik heb me dan verontschuldigd, maar heb er toch op gewezen dat elke situatie – ook deze – mogelijkheden geven om je te oefenen in positief denken. 

“Ja”, zei één van de deelnemers, “nu zullen we wel positief kunnen denken, want als we alles horen wat u daar zegt, schiet er niets meer over van al die dingen die het leven nog een beetje de moeite waard maken. U neemt ons al onze pleziertjes af. U laat geen spaander heel van al die dingen waar een mens gewoonlijk van geniet. Ik heb op het punt gestaan om hier weg te gaan, want daarvoor ben ik hier niet gekomen…”

Om te beginnen neem ik aan niemand iets af. Ik wijs er op dat alles wat wij doen, ook de manier waarop wij ons voeden, gevolgen heeft. Als wij een gezonde oude dag willen – een positief doel –  is het nuttig om daar een positieve attitude tegenover te ontwikkelen. 

Gezonde voeding is minder saai dan je denkt. Misschien moeten wij soms ons idee over ‘lekker’ eens herzien…

Calcium en Osteoporose

OsteoporoseCalcium en Sterke Botten

bron: Physicians Committee for Responsible Medicine –

Osteoporose, een botverdunnende aandoening, kan leiden tot kleine en niet-zo-kleine breuken. Al denken veel mensen dat calcium in de voeding een goede bescherming biedt voor hun botten, toch is dit niet het hele verhaal. Het is met name zo, dat in een 12-jaar durend onderzoek van 78.000 vrouwen door de Universiteit van Harvard, diegenen die drie keer per dag melk dronken vaker botten braken dan vrouwen die zelden melk dronken. Evenzo, toonde in 1994 een onderzoek van oudere mannen en vrouwen in Sydney, Australië, aan dat een hogere consumptie van zuivelproducten samenging met toegenomen risico op breuken. Diegenen met de hoogste consumptie van zuivelproducten, hadden gemiddeld een dubbel zo groot risico op een heupfractuur vergeleken met diegenen die het minst zuivelproducten consumeerden.

Om je botten te beschermen heb je inderdaad calcium uit je voeding nodig, maar je moet de calcium ook in je botten houden. 

Hoe ervoor zorgen dat calcium in je botten raakt?

1. Haal calcium uit groene groenten, sesamzaad en andere natuurlijke bronnen van calcium. 

De gezondste calciumbronnen zijn groenbladige groenten en gekiemde peulvruchten, de zogenaamde “greens and beans”. Broccoli, boerenkool, warmoes  en andere groene groenten zijn rijk aan hoog absorbeerbaar calcium en andere heilzame voedingsstoffen. De uitzondering is spinazie, die grote hoeveelheden calcium bevat maar die de calcium hardnekkig vasthoudt, als je er teveel ineens van gebruikt, wat het geval is als je spinazie kookt, zodat je er minder van opneemt. 

De meeste bonen zijn bescheiden voedingsmiddelen, en mogelijk weet je niet dat hun kiemen zeer rijk zijn aan calcium.  Daarnaast zal je daarin ook magnesium vinden, dat door je lichaam naast calcium gebruikt wordt om bot te bouwen. 

Zuivelproducten bevatten inderdaad calcium, maar dit is vergezeld van dierlijk eiwit, lactose, dierlijke groeifactoren, medicijnen en contaminanten, en een aan-zienlijke hoeveelheid vet en cholesterol in alle versies. 

2. Zorg voor beweging, zodat calcium ergens naartoe kan gaan 

Beweging is belangrijk omwille van vele redenen, waaronder het sterk houden van de botten. Actieve mensen houden gewoonlijk calcium in hun botten, terwijl sedentaire mensen calcium verliezen. 

3. Zorg voor vitamine D van de zon. Vitamine D regelt het gebruik van calcium door het lichaam. Ongeveer 30 minuten zonlicht op uw huid elke dag produceert alle vitamine D die je nodig hebt. 

Hoe je calcium behouden?

Calcium in de botten brengen volstaat niet. Wat werkelijk kritisch is, is de calcium daar te houden. En hier is hoe: 

1. Verlaag calciumverlies door overdadig zout te vermijden 

Calcium in de botten heeft de neiging op te lossen in de bloedsomloop, en passeert door de nieren, in de urine. Zout in de voeding kan een toename van het calciumverlies via de nieren tot gevolg hebben. Wanneer je je zoutinname verlaagt tot één of twee gram per dag, zal je je calcium beter vasthouden. Om dat te doen, vermijd je zoute snacks en ingeblikte voeding met toegevoegd zout, en houd je het zoutgebruik aan het fornuis of op tafel laag. 

2. Haal je eiwitten uit planten, niet uit dierlijke producten 

Dierlijke proteïne – vis, gevogelte, vlees, eieren, en zuivelproducten – heeft de neiging calcium te onttrekken uit de botten en moedigt verwijdering via de urine aan. Plantaardige eiwitten lijken dit effect niet te hebben.

3. Rook niet 

Rokers verliezen meer calcium dan niet-rokers. Diverse studies hebben aangetoond dat roken het calciumverlies verhoogt. 

Westerse aanbevelingen voor calciuminname zijn hoog, ten dele omdat door vlees, zout, tabak en lichamelijke inactiviteit van het leven er een overmatig, snel en onnatuurlijk verlies van calcium door de nieren optreedt. Door het onder controle houden van deze elementaire factoren, kan je enorm beïnvloeden of calcium in je botten blijft, of uit je lichaam gedraineerd wordt. 

Hormonensupplementen houden ernstige risico’s in.

Sommige artsen bevelen oestrogeen-supplementen aan voor vrouwen na de menopauze om osteoporose te vertragen, al is het effect op lange termijn niet groot, en al slagen zij er zelden in bot-verlies te stoppen of om te keren. 

Veel vrouwen vinden deze hormonen wansmakelijk omdat het meest voorgeschreven merk, gemaakt wordt van de urine van zwangere merries. Wat veel artsen zorgen baart is het feit dat oestrogenen het risico op borst-kanker verhogen. De Harvard Nurses’ Health Study stelde vast dat vrouwen die oestrogenen nemen 30 tot 80% meer borstkanker hebben, vergeleken met andere vrouwen.

Bovendien, kunnen hormoonsupplementen hartproblemen verergeren. Het beheersen van calciumverlies is een veel veiliger strategie. 

1. Steroïden medicijnen zoals prednison, zijn een vaak voorkomende oorzaak van botverlies en breuken. 

2. Alcohol kan je botten verzwakken, blijkbaar door het reduceren van de mogelijkheid van het lichaam om nieuw bot te maken om normaal verlies te vervangen. 

3. Een lager dan normale hoeveelheid testosteron kan osteoporose in de hand werken. Ongeveer 40% van de mannen ouder dan 70 jaar hebben verlaagde testosteron niveaus. 

In veel van de resterende gevallen, zijn de oorzaken buitensporig calciumverlies en ontoereikende vitamine D. De oplossing bestaat erin dierlijke eiwitten, te veel zout en cafeïne en tabak te vermijden en lichamelijk actief te blijven om calciumverlies te verminderen. Als je moeilijkheden hebt om calcium op te nemen te wijten aan verlaagd maagzuur, kan een arts je enzymsupplementen aanraden. 

Osteoporose is een hedendaags fenomeen, dat voornamelijk gerelateerd is met onze tegenwoordige voeding en levenswijze. De gepaste veranderingen kunnen osteoporose grotendeels voorkomen. 

Grote Droom

houvast banner appelsIk droom van een wereld, door God bedoeld, 
zonder zonde, zonder geweld, 
maar met de betoning van liefde en dienstbaarheid… 
een wereld waar mensen tot hun recht komen,
in alle eerlijkheid en oprechtheid. 
Ik droom van een positieve wereld, waarin iedereen vol goede wil is,
zoals de engelen het bezongen, 
een wereld waarin God behagen heeft
en waarvan de handen geven, de voeten zich snellen
om het goede nieuws uit te dragen. 
Ja, die droom wordt ooit waar, omdat ik kan dromen, 
geleid door de Geest en weet dat Gods beloften een vervulling krijgen. 
Ooit zullen wij wandelen met onze grote broer Jezus aan onze zijde.
Hij zal ons Gods oneindig plan voor de eeuwigheid duidelijk maken.
Hij zal ons de liefde die wij soms hebben gemist tijdens ons leven op aarde,
in het hart leggen.
 Alle wonden worden geheeld en tranen gewist…

In afwachting kunnen alle mensen zich spiegelen
aan Zijn, ons mensenverstand te boven gaande liefde.
Want God zijnde, heeft Hij al zijn heerlijkheid afgelegd
en zich tot het uiterste laten vernederen. 
Als baby was Hij niet welkom,
als kind dwaalde Hij door de Tempel
en stond tegenover de groten in het geloof
en legde in alle eenvoud Gods wondere plan uit aan de wijzen van die Tijd.

De tijd kwam dat Johannes predikte als iemand die roept in de woestijn 
en doopte met water.
En dat de Hemel openging omdat de tijd rijp was
en het levend woord werd gesproken … en de profetieën vervuld werden.

Maar het hart van de mens bleef gesloten.
En wie Hij was werd maar begrepen, toen zijn lichaam bespuwd, bespot en vernederd
met alle laagheid van de wereld als een spiegel neerkeek 
terwijl Hij nog vertederd was… en riep “Vader vergeef het hun,
want ze weten niet wat ze doen…”

Koude rillingen gaan over mij in het besef,
dat ik mijn leven dank aan die liefdesdaad.
Dan droom ik van die dag waarvan God droomt…
De dag waarop vrede en harmonie de norm zijn in heel het Universum. 
In afwachting droom ik van broeders en zusters,mensen rondom ons,
waarin we die liefde ontdekken,
en van een plaats waar we kunnen samenkomen… waar het goed is te zijn
en waar mensen elkaar inspireren en verwarmen als het soms in de wereld kil is. 

Ik droom van een plaats, waar Gods Geest vaardig wordt in mensen, 
ouderen en jongeren, en waar ook vreemdelingen welkom zijn. 
Ik droom van een wereld, waar ieder met vallen en opstaan. 
probeert te leven uit geloof alleen, soms sterk en moedig, soms aangevochten 
en beproefd 
waar ruimte is voor iedere dimensie. 
Waar naast de machtige seqoias ook nietige struikjes toegang krijgen…, 
naast zonnebloemen, ook bosviooljes, 
naast bazuinen klinken ook kleppers en triangels. 

Ja Heer, in uw servies zijn kleine schoteltjes en ook kunstige kruiken… Maar alles mag er zijn. Over zo’n wereld droom ik!
Een wereld met een plaats om te ont-moeten, waarin mensen samenkomen
om te zingen en te bidden, om te luisteren en te mediteren, om te lachen en te huilen. 

Laat dat uw kerk zijn Heer, een plaats waar je oplaadt voor het leven van alledag en waar je je spanningen kwijt kunt.
Een huis van geloof in de Heer en elkaar. 
Waar  geleerd wordt wat vergeving is,.
Waar ruimte is voor toewijding en zegen en ook plaats voor teleurstelling en twijfel,
in afwachting van Uw Grote Dag. 

Die kerk : je mag er je jas uitdoen – en dan niet alleen in letterlijke zin –
maar het is een plek waar je je onvrede en je beschermlaag kunt afleggen, 
omdat je je veilig voelt voor het aangezicht van God en mensen.
Ik droom van Gods volk,  levend in navolging van Hem, die op een ezel van vrede reed, 
die niet veroordeelde, maar met met zijn vinger in het zand schreef…
Die water in wijn veranderde omdat het feest moest doorgaan. 
Die aren plukte op de sabbat, Want het leven is goed 
en de Wet Gods is er tot bevrijding. 
Die de voeten waste van zijn leerlingen en zijn leven gaf tot losprijs voor velen.

In de Talmud staat een sympathiek commentaar op de woordjes ‘wij’ en ‘ons’ in het vers :  “Nu gaan wij de mens maken, als het beeld van ons, op ons gelijkend” (Gen. 1,26) De rabbi vroeg :  “Met wie sprak God toen Hij zei ‘wij’ en ‘ons’?” Een christen denkt wellicht spontaan aan de drieëenheid, maar dat uitdrukkelijke antwoord maakt geen deel uit van de Joodse traditie. De rabbi beantwoordde zijn eigen vraag :  “God sprak reeds met de menselijke persoon die Hij ging scheppen :  jij en ik samen, we gaan de mens maken.  Want als jij niet meewerkt, kan ik van jou nooit een echte mens maken”.

Ter Overweging

houvastEen oprecht man kwam naar Sodom om die stad voor de catastrofe te behoeden. Dag en nacht predikte Hij op de straten en marktpleinen tegen schraapzucht, diefstal, oneerlijkheid en onverschilligheid. In het begin luisterden de mensen naar hem, glimlachten ironisch. Later evenwel luisterden ze niet meer; ze vonden hem niet grappig meer. De moordenaars moordden verder en de wijzen zwegen, alsof de man niet meer onder hen was.

Op een dag liep een kind vol medelijden op de ongelukkige prediker af en zei: “Arme vreemdehng, je schreeuwt je longen uit je lijf en gebruikt al je krachten van lichaam en geest, maar zie je niet dat het hopeloos is’.?”

De man antwoordde: “Ja, dat zie ik wel.”

“Maar waarom ga je er dan mee door?”

“Dat zal ik je zeggen. In het begin dacht ik nog dat ik de mensen kon veranderen. Nu weet ik dat ik dat niet kan. Toch schreeuw ik nog steeds, om te voorkomen dat de mensen mij zullen veranderen.

 

Wij danken U

  • Voor de bloemen die bloeien rondom ons;
  • Voor gezang van vogels, een hommel, een bij;
  • Voor alle mooie dingen die we horen of zien;
  • Vader in de hemel, daarvoor danken we U !
  • Voor het blauw van de zee, het blauw van de lucht;
  • Voor de grillige schaduw van hoge takken;
  • Voor de zinderende lucht en een koele bries;
  • Voor de schoonheid van de bloeiende bomen;
  • Daarvoor o Vader, danken we U.
  • Voor moederliefde en vaderzorg;
  • Voor sterke broers en lieve zussen;
  • Voor de liefde thuis en hier elke dag;
  • Voor uw leiding, zelfs al lopen we eens mis…
  • Daarvoor o Vader, danken we U !
  • Voor deze nieuwe morgen, met zijn schitterend licht;
  • Voor de rust en verkwikking van de nacht;
  • Voor gezondheid en voedsel, voor vriendschap en trouw;
  • Voor alles wat Uw goedheid brengt,
  • Vader in de Hemel, daarvoor danken we U !
  •                                                                  vrij naar : Ralph Waldo Emerson.

positief negatief

Positieve Gedachten

houvast banner positiefHet spreekwoord zegt :  “Wie goed doet ontmoet”, doch reeds ongeveer 500 à 600 jaar voor Christus, zegde men dat met andere woorden.  Een Perzische filosoof zei :  “Anderen goed doen is geen plicht, het is een vreugde want het verhoogt uw eigen gezondheid en geluk”.  

Het zal je misschien verbazen.  Hoe  kan een goede daad of een ander goed doen, niet alleen je geluk, maar ook je gezondheid verhogen?  Wel Adler, een Oostenrijks psycholoog, die vele jaren in de V.S. heeft vertoefd, schrijft in zijn boek “Der Sinn des Lebens” of vrij vertaald “Wat het leven voor U moet betekenen” dat zwaarmoedigheid, depressie, zenuwinzinking melancholie op korte tijd kunnen genezen door de volgende raad op te volgen “Probeer iedere dag te bedenken, hoe je iemand een genoegen kunt doen”.

De antwoorden op deze raad waren zeer interessant.  Sommigen zegden :  “Dat is niet moeilijk, ik heb mijn leven lang niets anders gedaan”.  Doch in werkelijkheid, hebben ze het nooit gedaan.  Anderen antwoordden :  “Ik zou niet kunnen.  Ik heb te veel zorgen”.  Velen zegden “Waarom zou ik iets doen voor anderen, anderen doen ook niets voor mij”.  Daarop antwoordde Adler :  “Je moet in de eerste plaats aan je eigen gezondheid denken. Het gaat niet om de anderen, maar om jou”.  

Het gebeurde maar zelden dat de patiënt zei :  “Ik heb over je raad nagedacht”.  Maar waarom is deze raad zo belangrijk ?  Omdat al de pogingen van Adler er op gericht waren de maatschappelijke belangstelling van de patiënt op te wekken.  Hij wist dat de werkelijke oorzaak van hun ziekte in het gebrek aan gemeenschappelijk gevoel gelegen was en hij wou dat de patiënt dat zou inzien.  Zodra de mens op een voet van gelijkwaardigheid en samenwerking met zijn medemens in contact kan treden, is hij genezen.

De belangrijkste taak die de godsdienst altijd heeft gesteld is “Heb je naaste lief”.  De mens die geen belangstelling voor zijn medemens heeft, zal altijd de grootste levensmoeilijkheden ondervinden en anderen het meeste last bezorgen.  Maar wat is nu een goede daad?  Een goede daad is “Een daad die een glimlach van blijdschap op het gelaat van een ander te voorschijn roept”.  Waarom zal een dagelijkse goede daad zo een belangrijke invloed hebben op degene die de daad verricht ?  Omdat wij, als wij trachten aan anderen te denken, niet meer met onszelf bezig zijn en juist dat is de reden waaruit getob, angsten en zwaarmoedigheid voortkomen.

In de geneeskunde bestaat er zoiets als de psychosomatische geneeskunde, een geneeskunde die zowel het lichaam als de ziel behandelt.  De maatschappij  heeft door verbetering van de hygiëne en een technische verfijning vreselijke ziekten overwonnen,  maar de wetenschap heeft het nog niet kunnen opnemen tegen de lichamelijke en geestelijke ellende veroorzaakt door gevoelens van zorg, angst, haat, verongelijktheid, schuldgevoel, wanhoop en eenzaamheid.

Dr. Alexis Carrel, nobelprijswinnaar in 1926 zegt in zijn boek “L’Homme cet inconnu” – “mensen die hun zorgen niet de baas kunnen, sterven jong.” Welnu wat heb je eraan anderen te helpen ?  Minder zorgen, veel groter geluk, grotere tevredenheid en voldoening met jezelf.

Aristoteles, de Griekse wijsgeer (350 voor Christus) noemde een dergelijke houding “Verlichte zelfzuchtigheid” of “Verlicht egoïsme” en iemand anders drukte het heel eenvoudig uit “Als je goed bent voor anderen, ben je het beste voor jezelf”.

Het denken aan anderen zal niet alleen beletten over jezelf te tobben, het zal ook helpen, meer vrienden te maken.

Sommigen zullen me antwoorden, al dat geklets over belangstelling voor anderen is niets dan onzin, louter godsdienstig gekwezel.  Voor mij niet gelaten, ik ga liever geld verdienen.  Ik haal het waar het te halen valt en laat de anderen naar de maan lopen.  Maar als die personen het bij het rechte eind hebben, dan hebben alle grote wijsgeren en leraren uit de geschiedenis van de mensheid zich vergist.

Maar het getuigenis van Housman, atheïst, professor aan de Universiteit te Cambridge, een der grootste denkers van zijn generatie laat iets anders horen.  Hij verklaarde in een van zijn redevoeringen :  “De grootste waarheid die ooit is uitgesproken en de diepste redelijke ontdekking aller tijden, waren de woorden van Jezus, die elk jaar in het evangelie worden voorgelezen “Hij die zijn leven om mijnentwille verliest, zal het vinden”. Welnu Housman was een atheïst, een pessimistisch man, die zich vertrouwd had gemaakt met de gedachte aan zelfmoord en toch voelde hij, dat de mens die alleen aan zichzelf denkt, niet veel aan zijn leven heeft.  Hij blijft een ongelukkig mens.

Doch de mens die zich zelf vergeet in dienst van anderen, zal de ware levensvreugde vinden.

Theodore Dreiser, een schrijver, een der meest bekende atheïsten van Amerika, die de godsdiensten belachelijk maakte in zijn geschriften, pleitte voor het ene grote beginsel, dat Jezus leerde: “Anderen dienen”. Als de mens, enige vreugde aan zijn korte levensduur wil ontlenen zal hij niet slechts voor zichzelf, maar ook voor anderen de dingen trachten beter te maken.  Dan kan zijn vreugde afhankelijk zijn van zijn vreugde voor de andere en die van anderen voor hem.

Laten we het goede doen of de vriendschappen, die we kunnen bewijzen, nu doen.  Vergeten we onszelf door ons voor anderen te interesseren.

Want wie goed doet, goed ontmoet.

Een chinees spreekwoord zegt het poëtisch : “Aan de hand die rozen schenkt blijft altijd een beetje rozengeur kleven”.

Hij kwam en zag

en zie, het maakte Hem misselijk…

Tranen Bella

Over de positie van mens en dier.

een verhaal over genetische manipulatie

inzending

We staan aan de rand van een klein bosje van lage zich vertakkende bomen. We zouden in Engeland kunnen zijn, want de omgeving voelt bekend aan, maar als het Engeland is, dan is het een volkomen veranderd Engeland. Kennelijk is dit een veehouderij. We staan in de buurt van de melkstal en ongezien gaan de Herder en ik de grote ruimte binnen. Het is vreselijk.

Ik kijk naar de Herder wat hij er van vindt, maar als hij al enige afkeer voelt is dat van zijn welwillende gelaatstrekken niet af te lezen. Ik kijk naar de koeien, als ik ze zo mag noemen, en huiver van weerzin. De koeien zijn niet meer dan “een biologische eenheid” aan een enorme melkende en voedende machine die het leven in stand moet houden. 

De koeien zien er grotesk uit. Ze hebben allemaal een kop, een bek, een romp, en een afzichtelijk grote uier, maar ze hebben geen oren, ogen en poten.

Elk ongelukkig, verdrietig dier is ondergebracht in een grote contai-ner die is aangesloten op de machine. Vloeibaar voedsel wordt toegediend via buizen en slangen, terwijl de melk die ze produceren voortdurend wordt afgetapt uit  één centrale tepel in de uier.

Met een diepe weerzin kijk ik de Herder aan. “Is dit echt?” breng ik uit. “Dit is een wantoestand, walgelijk.”

Met een droef gezicht trekt de Herder de schouders op. “In deze realiteit wordt het beschouwd als de meest ideale manier om melk te produceren. Ja, het is wel degelijk echt.”

Ik herinner me een eerder visoen waarbij ik reuzen en hun gruwelijke genetische experimenten te zien kreeg, en ik besef dat het arrogante verlangen om de natuur te mani-puleren en te onderwerpen nog steeds leeft onder deze toekomstige mensen. Er wordt zelfs een heel nieuwe uiting aan gegeven. Ik huiver als ik er aan denk waar het de reuzen tenslotte heeft gebracht.

“Hoe kun je dit toelaten”, vraag ik verontwaardigd, “dit is stuitend, de diepst mogelijke vernedering van een dier, en het is gevaarlijk.”  

Hij kijkt me uitdrukkingsloos aan. Michael, dit is een keuze. De boeren die betrokken zijn om deze methode om melk te produceren, hebben hiervoor uitdrukkelijk gekozen. De mensen die de melk drinken hebben hiervoor onbewust gekozen. Maar zelfs in deze realiteit zijn er mensen die zich er tegen verzetten.”

Nog voordat hij is uitgesproken lopen een paar jongemannen in witte steriele overalls op ons af, verwikkeld in een ernstig gesprek. Vlak bij ons staan ze stil om naar een van de arme misvormde koeien te kijken. Na een poosje stapt een van de mannen op de koe af en drukt een klein instrument dat er uitziet als een pen tegen de zijkant van de kop van de koe. Er volgt een scherp sissend geluid, de koe rilt en verslapt.

De twee mannen koppelen onmiddellijk de koe af en rijden de container naar de oprit, zodat het karkas gedumpt kan worden in een wagentje dat komt aanrollen. Even later arriveert een tweede wagentje en wordt een andere, iets kleinere koe op de machine aangesloten. het hele proces neemt misschien tien minuten in beslag.

De Herder en ik volgen het wagentje met de dode koe naar een ander groot gebouw waar een aantal afgesloten maar doorzichtige koeien staan. De koe-eenheid wordt op een transportband gezet en in een vat gestort. Terwijl we toekijken begint de koe snel te smelten.

“Is dat een zuur?” vraag ik geschokt.

“Nee.” antwoordt de Herder. “In het vat bevinden zich speciaal geproduceerde enzymen en bacteriën. De koe-eenheid wordt omgezet tot voedsel voor andere koe-eenheden.”

Ik ben stil van ontzetting en verdriet. Samen lopen we naar de andere vaten. Door de doorzichtige zijkanten zie ik dat in een synthetische, biologische imitatie van een baarmoeder nieuwe koe-eenheden worden gefokt, en vervolgens in een dikke voedzame gelei-achtige substantie worden opgeslagen, totdat ze bijna volwassen en nodig zijn. Ik voel me misselijk.