Categorie: Voeding en Levenswijze

Er is in de loop van de voorbije 25 jaar veel discussie geweest over verschillende voedingsonderwerpen die door middel van de Goed Nieuws-brief werden verspreid. Ik zie dat naarmate de tijd vordert, er eenstemmigheid komt over veel thema’s, zoals de invloed van industrieel verwerkte voedingsmiddelen, de toevoeging van kleurstoffen en additieven, het gebruik van suiker, kunstmatige zoetmiddelen, verhitte vetten e.v.a Tot de thema’s waar schijnbaar geen doorbraak in komt, behoren ondermeer granen en melk. Als conclusie die men soms maakt, na een voordracht over dit onderwerp, hoor ik soms de opmerking: “Ach, als dit allemaal waar zou zijn, zou men de Bijbel toch moeten herschrijven”. Voor we Gods woord geweld aandoen, laten we even de argumenten nauwkeurig bestuderen. Laten we kijken of, wanneer er in de Bijbel gesproken wordt over brood, dit overeenkomt met wat wij vandaag kennen als BROOD. Voortgaand op de Esseense geschriften, neem ik aan dat brood niet te vergelijken was met het hedendaagse schuim, noch qua samenstelling, noch qua bereidingswijze. En laten we kijken of datgene wat wij melk of zuivel noemen, gelijkenis vertoont met wat in de Bijbel beschreven staat. Ik weet dat het land van belofte, omschreven staat als ‘het land, overvloeiende van melk en honing’…dit als voorstelling van levensomstandigheden, waar aan niets gebrek zou zijn. Ik heb alle reden om aan te nemen dat noch het brood, noch de melk een vergelijkingsbasis hebben met wat wij vandaag onder die naam kennen en laten we even onderzoeken waarom dit zo is. We lopen het risico appels met citroenen te vergelijken en de reden daarvoor is de manier waarop we dergelijke producten gebruiken. Veel Amerikanen en Europeanen, waaronder sommige vegetariërs, consumeren nog altijd grote hoeveelheden zuivelproducten.

Hieronder heb je acht uitstekende redenen om zuivelproducten uit je voeding te schrappen:  (Auteurs: Physicians Committee for Responsible Medicine – U.S.A. / Toegelaten vertaling van origineel artikel in het engels / S de Wever)

1. Osteoporose Melk wordt geprezen ter preventie van osteoporose; nochtans toont klinisch onderzoek het tegendeel aan. De Harvard Nurses’ Health Study”, die gedurende 12 jaar meer dan 75.000 vrouwen volgde, toonde geen beschermend effect aan van toegenomen melkconsumptie op fractuurrisico. Het was zelfs zo dat toegenomen melkinname verband hield met een hoger breukrisico. Een Australische studie leverde gelijke resultaten op. Daarenboven hebben ook andere studies geen beschermend effect van zuivelcalcium op het bot kunnen vaststellen. Je kan je risico op osteoporose verlagen door het verlagen van de inname van natrium (zout) en van dierlijke eiwitten in uw voeding, door meer groenten en fruit te eten, door beweging, en door voor een adequate calciuminname te zorgen uit plantaardig voedsel zoals groene groenten.

2. Cardiovasculaire Ziekten Zuivelproducten – waaronder kaas, ijsroom, melk, boter en yoghurt – voegen betekenisvolle hoeveelheden cholesterol en vettoe aan het dieet. Diëten die rijk zijn aan verzadigd vet kunnen het risico op verschillende chronische ziekten, waaronder cardiovasculaire ziekten, verhogen. Een vetarm vegetarisch dieet zonder zuivelproducten, in combinatie met beweging, stoppen met roken, en stressmanagement, kunnen niet alleen hartziekte voorkomen, maar kunnen hart-ziekte ook omkeren. Vetvrije zuivelproducten zijn ook beschikbaar, maar die stellen andere gezondheidsrisico’s zoals hieronder uiteengezet wordt.

3. Kanker Verschillende kankers, waaronder eierstokkanker, zijn in verband gebracht met de consumptie van zuivelproducten. De melksuikerlactose wordt in het lichaam afgebroken in een andere suiker, galactose. Op zijn beurt, wordt galactose verder afgebroken door andere enzymen. Volgens een studie van Dr. Daniel Cramer en zijn collega’s van Harvard, is het zo dat wanneer de consumptie van zuivelproducten groter is dan de capaciteit van de enzymen om galactose af te breken, de galactose opstapelt in het bloed en de eierstokken van de vrouw aantast. Sommige vrouwen hebben zeer lage niveaus van deze enzymen en wanneer zij regelmatig zuivelproducten eten, kan hun risico op eierstokkanker drie keer zo hoog zijn als dat van andere vrouwen. Borstkanker en prostaatkanker zijn ook in verband gebracht met de consumptie van zuivelproducten, en zijn waarschijnlijk gerelateerd, ten minste gedeeltelijk, aan een stijging van een verbinding die men insuline- groeifactor noemt (IGF-I). IGF-I wordt aangetroffen in koemelk en de aanwezigheid van stijgende niveaus ervan in het bloed van mensen die regelmatig zuivelproducten gebruiken, werd aangetoond. Andere nutriënten die de IGF-I doen stijgen worden ook aangetroffen in koemelk. Een recente studie toont aan dat mannen die de hoogste IGF-I niveaus hadden, meer dan vier keer zoveel risico hadden op prostaatkanker vergeleken met mannen met de laagste niveaus.

4. Diabetes Insuline-afhankelijke diabetes (Type I of juveniele diabetes) is in verband gebracht met de consumptie van zuivelproducten. Epidemiologisch onderzoek van verschillende landen toonde een sterke correlatie aan tussen het gebruik van zuivelproducten en het optreden van insuline-afhankelijke diabetes. Onderzoekers stelden vast dat een bepaalde zuivelproteïne een auto-immune reactie op gang brengt waarvan men aanneemt dat ze de insuline-producerende cellen van de pancreas vernietigt.

5. Lactose intolerantie Lactose-intolerantie komt voor onder vele bevolkingsgroepen. Het treft ongeveer 95% van de Aziatische Amerikanen, 74% Amerikaanse inboorlingen, 70% Afrikaanse Amerikanen, 53% Mexicaanse Amerikanen en 15% Kaukasiërs. De symptomen, waaronder gastro-intestinale ongemakken, diarree en flatulentie (winderigheid, opgeblazenheid), komen voor omdat deze personen geen enzymen hebben die de melksuikerlactose ver-werken. Naast deze ongewenste symptomen stellen melkdrinkers zich ook bloot aan het risico op het ontwikkelen van andere chronische ziekten en kwalen.

6. Vitamine D gebrek Consumptie van melk zou geen consistente en betrouwbare bron van vitamine D in het dieet verschaffen. Stalen van melk bleken significant te verschillen in vitamine D gehalte, waarbij sommige stalen 500 keer het aangeduide niveau bevatten, terwijl andere stalen bijna geen of helemaal geen vitamine D bevatten. Te veel vitamine D zonder voldoende vitamine K kan toxisch zijn en resulteren in buitensporige calciumniveaus in het bloed en in de urine, in toegenomen aluminiumabsorptie in het lichaam en in calcium afzettingen in zacht weefsel.

7. Contaminanten Synthetische hormonen zoals groeihormonen voor de veestapel worden algemeen gebruikt bij melkkoeien om hun melkproductie te verhogen. Omdat koeien hoeveelheden melk produceren die door de natuur nooit bedoeld waren, is het eindresultaat mastitis, of ontsteking van de melk-klieren. De behandeling daarvoor bestaat uit het gebruik van antibiotica, en sporen daarvan en van hormonen werden gevonden in stalen van melk en van andere zuivelproducten. Pesticiden en medicijnen zijn ook frequente contaminanten in zuivelproducten.

8. Gezondheidszorgen voor kleuters en peuters. Melkeiwitten, melksuiker, vet en verzadigd vet in zuivelproducten kunnen gezondheidsrisico’s in-houden voor kinderen en leiden tot chronische ziekten zoals obesitas (zwaarlijvigheid), diabetes, en de vorming van atherosclerotische plaques die kunnen leiden tot hartziekte. De Amerikaanse Academie voor Kindergeneeskunde beveelt aan dat kleuters jonger dan één jaar geen volle koemelk zou gegeven worden, omdat ijzergebrek waarschijnlijker is bij een zuivelrijk dieet. Producten van koemelk zijn zeer arm aan ijzer. Als ze een hoofdbestanddeel worden van het dieet, is ijzertekort waarschijnlijker. Kolieken zijn een bijkomende zorg bij melkconsumptie. Eén baby op vijf lijdt onder kolieken. Pediaters weten al lang dat koemelk daarvoor vaak de reden was. We weten nu dat vrouwen die borstvoeding geven babys met kolieken kunnen hebben als de moeders koemelk consumeren. De antilichamen van de koe komen dan via de bloedsomloop van de vrouw, terecht in haar borstmelk en worden zo doorgegeven aan de baby. Bovendien lijken voedselallergieën ook een vrij algemeen gevolg te zijn van de consumptie van koemelk, vooral bij kinderen. Een recent onderzoek bracht de consumptie van koemelk in verband met chronische constipatie bij kinderen. Onderzoekers opperen dat melkconsumptie resulteert in perianale wonden en pijn bij ontlasting, wat tot constipatie leidt. Melk en zuivelproducten zijn niet nodig in een dieet en kunnen schadelijk zijn voor uw gezondheid. Gebruik een gezonde voeding van gekiemde granen, fruit, groenten, noten en sappen. Deze voedingsrijke voeding kan je helpen om je calcium, kalium, riboflavine en vitamine D-behoeften gemakkelijk te halen – en dit zonder risico’s voor de gezondheid. Voor referenties verwijs ik naar het oorspronkelijk artikel van het Physicians Committee for Responsible Medicine .

“We moeten meer melk drinken, elke dag drie à vier glazen om precies te zijn. Slechts een enkeling houdt zich aan dat advies uit de melkcampagnes, en het is maar de vraag of dat zo erg is. Als het over melk en zuivel gaat, blijkt de grens tussen informatie en promotie in elk geval flinterdun.” – Dieter De Cleene in EOS

Calcium en Sterke Botten

bron: Physicians Committee for Responsible Medicine –

Osteoporose, een botverdunnende aandoening, kan leiden tot kleine en niet-zo-kleine breuken. Al denken veel mensen dat calcium in de voeding een goede bescherming biedt voor hun botten, toch is dit niet het hele verhaal. Het is met name zo, dat in een 12-jaar durend onderzoek van 78.000 vrouwen door de Universiteit van Harvard, diegenen die drie keer per dag melk dronken vaker botten braken dan vrouwen die zelden melk dronken. Evenzo, toonde in 1994 een onderzoek van oudere mannen en vrouwen in Sydney, Australië, aan dat een hogere consumptie van zuivelproducten samenging met toegenomen risico op breuken. Diegenen met de hoogste consumptie van zuivelproducten, hadden gemiddeld een dubbel zo groot risico op een heupfractuur vergeleken met diegenen die het minst zuivelproducten consumeerden.

Om je botten te beschermen heb je inderdaad calcium uit je voeding nodig, maar je moet de calcium ook in je botten houden. 

Hoe ervoor zorgen dat calcium in je botten raakt?

1. Haal calcium uit groene groenten, sesamzaad en andere natuurlijke bronnen van calcium. 

De gezondste calciumbronnen zijn groenbladige groenten en gekiemde peulvruchten, de zogenaamde “greens and beans”. Broccoli, boerenkool, warmoes  en andere groene groenten zijn rijk aan hoog absorbeerbaar calcium en andere heilzame voedingsstoffen. De uitzondering is spinazie, die grote hoeveelheden calcium bevat maar die de calcium hardnekkig vasthoudt, als je er teveel ineens van gebruikt, wat het geval is als je spinazie kookt, zodat je er minder van opneemt. 

De meeste bonen zijn bescheiden voedingsmiddelen, en mogelijk weet je niet dat hun kiemen zeer rijk zijn aan calcium.  Daarnaast zal je daarin ook magnesium vinden, dat door je lichaam naast calcium gebruikt wordt om bot te bouwen. 

Zuivelproducten bevatten inderdaad calcium, maar dit is vergezeld van dierlijk eiwit, lactose, dierlijke groeifactoren, medicijnen en contaminanten, en een aan-zienlijke hoeveelheid vet en cholesterol in alle versies. 

2. Zorg voor beweging, zodat calcium ergens naartoe kan gaan 

Beweging is belangrijk omwille van vele redenen, waaronder het sterk houden van de botten. Actieve mensen houden gewoonlijk calcium in hun botten, terwijl sedentaire mensen calcium verliezen. 

3. Zorg voor vitamine D van de zon. Vitamine D regelt het gebruik van calcium door het lichaam. Ongeveer 30 minuten zonlicht op uw huid elke dag produceert alle vitamine D die je nodig hebt. 

Hoe je calcium behouden?

Calcium in de botten brengen volstaat niet. Wat werkelijk kritisch is, is de calcium daar te houden. En hier is hoe: 

1. Verlaag calciumverlies door overdadig zout te vermijden 

Calcium in de botten heeft de neiging op te lossen in de bloedsomloop, en passeert door de nieren, in de urine. Zout in de voeding kan een toename van het calciumverlies via de nieren tot gevolg hebben. Wanneer je je zoutinname verlaagt tot één of twee gram per dag, zal je je calcium beter vasthouden. Om dat te doen, vermijd je zoute snacks en ingeblikte voeding met toegevoegd zout, en houd je het zoutgebruik aan het fornuis of op tafel laag. 

2. Haal je eiwitten uit planten, niet uit dierlijke producten 

Dierlijke proteïne – vis, gevogelte, vlees, eieren, en zuivelproducten – heeft de neiging calcium te onttrekken uit de botten en moedigt verwijdering via de urine aan. Plantaardige eiwitten lijken dit effect niet te hebben.

3. Rook niet 

Rokers verliezen meer calcium dan niet-rokers. Diverse studies hebben aangetoond dat roken het calciumverlies verhoogt. 

Westerse aanbevelingen voor calciuminname zijn hoog, ten dele omdat door vlees, zout, tabak en lichamelijke inactiviteit van het leven er een overmatig, snel en onnatuurlijk verlies van calcium door de nieren optreedt. Door het onder controle houden van deze elementaire factoren, kan je enorm beïnvloeden of calcium in je botten blijft, of uit je lichaam gedraineerd wordt. 

Hormonensupplementen houden ernstige risico’s in.

Sommige artsen bevelen oestrogeen-supplementen aan voor vrouwen na de menopauze om osteoporose te vertragen, al is het effect op lange termijn niet groot, en al slagen zij er zelden in bot-verlies te stoppen of om te keren. 

Veel vrouwen vinden deze hormonen wansmakelijk omdat het meest voorgeschreven merk, gemaakt wordt van de urine van zwangere merries. Wat veel artsen zorgen baart is het feit dat oestrogenen het risico op borst-kanker verhogen. De Harvard Nurses’ Health Study stelde vast dat vrouwen die oestrogenen nemen 30 tot 80% meer borstkanker hebben, vergeleken met andere vrouwen.

Bovendien, kunnen hormoonsupplementen hartproblemen verergeren. Het beheersen van calciumverlies is een veel veiliger strategie. 

1. Steroïden medicijnen zoals prednison, zijn een vaak voorkomende oorzaak van botverlies en breuken. 

2. Alcohol kan je botten verzwakken, blijkbaar door het reduceren van de mogelijkheid van het lichaam om nieuw bot te maken om normaal verlies te vervangen. 

3. Een lager dan normale hoeveelheid testosteron kan osteoporose in de hand werken. Ongeveer 40% van de mannen ouder dan 70 jaar hebben verlaagde testosteron niveaus. 

In veel van de resterende gevallen, zijn de oorzaken buitensporig calciumverlies en ontoereikende vitamine D. De oplossing bestaat erin dierlijke eiwitten, te veel zout en cafeïne en tabak te vermijden en lichamelijk actief te blijven om calciumverlies te verminderen. Als je moeilijkheden hebt om calcium op te nemen te wijten aan verlaagd maagzuur, kan een arts je enzymsupplementen aanraden. 

Osteoporose is een hedendaags fenomeen, dat voornamelijk gerelateerd is met onze tegenwoordige voeding en levenswijze. De gepaste veranderingen kunnen osteoporose grotendeels voorkomen. 

Bosbessen, een waardevolle vrucht

Luisteren naar je lichaam impliceert : je voedingsgevoel volgen en ontdekken wat écht natuurlijk en gezond is. Bosbessen bijvoorbeeld… wat heb je eraan ? 

Bosbessen : gezondheid heeft een kleur

Slechts weinig mensen beschikken over een goed ontwikkeld gevoel dat op een betrouwbare manier aangeeft aan wat het lichaam behoefte heeft. 

Nochtans zou dat een zeer interessante kracht zijn, want je zou geen boeken meer moeten lezen, je zou geen dokters meer moeten raadplegen, geen tussenkomsten meer moeten doen in de normale gang van zaken in het lichaam.  Je lichaam zou aangeven wat nodig is, en als we dan de taal van het lichaam verstaan en er zouden naar handelen, zouden wij een perfect gezondheidsevenwicht vinden. 

Jammer genoeg kan dat mechanisme alleen maar werken als het in contact gekomen is (dus kennis heeft van) zoveel mogelijk verschillende soorten natuurlijke voedingsmiddelen. 

Je lichaam kan je niet leiden naar iets wat het niet kent !

Daarom zou het begin van iedere transformatie een soort terreinverkenning moeten zijn. 

Meer planten, meer wilde groenten, meer kruiden, meer vruchten… leren kennen. Dit ontdekken gaat ook bij ons nog voort. En af en toe is er de vernieuwing. 

Zo waren we tijdens de voorbije vakantie nabij Clermont Ferrand, waar we een vroege wandeling maakten naar de top van één van de vulkanische bergen. Onderweg werden we beloond met handvollen verse bosbessen. Er is niets zo prachtig vind ik, als een plekje vinden om te plukken. Ik heb het altijd machtig gevonden om iets te kunnen verzamelen, wat je niet zelf hebt moeten planten of zaaien. Waarschijnlijk verklaart dit voor een stuk onze liefde voor wilde groenten en planten. 

Bessen behoren tot mijn favorieten en bosbessen horen onder die noemer. Je kunt ze eten onder de vorm van sap of vers of gedroogd uit de hand, of in een vruchtensalade of fruitmoes of -saus. 

Geneeskrachtige eigenschappen van blauwe bosbessen 

(Vaccinium corymbosum)

Blauwe bosbessen hebben een hoog gehalte aan vitamine-C. Verder bevatten ze veel vitamine-A (nodig voor ons gezichtsvermogen), vitamine-B en verschillende mineralen en sporenelementen zoals ijzer en magnesium.

Door het ongewone gehalte aan vitamines, mineralen en sporenelementen zijn blauwe bessen bloedzuiverend en anti-diabetisch. Ook helpen ze tegen buikloop en tegen nachtblindheid.

In smoethies, sappen, fruitsauzen, en alternatieve versnaperingen kan je ze iedere dag gebruiken. Vooral vers in fruitsalades of uit de hand gegeten is dit een bijzondere lekkernij!

Tijdens WO 2 gebruikten de piloten  de bosbessen tegen nachtblindheid. Door het gebruik van blauwe bosbessen zou het geheugen verbeteren.

Diabetes-patiënten mogen de bessen probleemloos gebruiken. Het hoge kaliumgehalte onttrekt vocht (H2O) aan het lichaam, waardoor de bessen gebruikt worden bij oedematische zwelling, overtollige waterretentie wat bijna altijd voorkomt bij overgewicht.

In wetenschappelijke publicaties staat vermeld dat blauwe bosbessen een hoog tot zeer hoog gehalte aan anti-oxydantia bevatten. Dit is nuttig voor het menselijk immuniteitsysteem en de preventie van kanker.

Blauwe bessen/ blauwe bosbessen  bevatten veel anthocyaan. Deze zorgen voor de blauwe kleur van de vrucht.

Anthocyaan heeft ook een antioxyderende werking, waardoor ze in het lichaam bepaalde schadelijke stoffen, “vrije radicalen”, kunnen neutraliseren. Om die reden zouden volgens bepaalde Amerikaanse onderzoekers blauwe bessen anticancerinogene eigenschappen hebben.

Anthocyaan zorgt verder voor een betere bloedciruclatie, heeft een positieve invloed op milde diabetesvormen en op vasculaire oogaandoeningen. Nachtblindheid zou sterk verbeterd worden door het frequent gebruik van blauwe bosbessen.

Zoals de cranberry of veenbes (Vaccinium macrocarpon) zou de blauwe bes ook een urinair antiseptische werking hebben. Hiervoor verantwoordelijk zijn de proanthocyanidines, die verhinderen dat de Colli-bacteriën zich vastzetten op de wand van de blaas en de urinewegen. Hierdoor zouden urineweginfecties kunnen voorkomen worden.

Door de aanwezigheid van looistoffen heeft de blauwe bes/ bosbes een mild adstringerende werking. 

Dit verklaart de diarreebestrijdende eigenschappen van de vrucht en de positieve invloed op het spijs-verteringstelsel.

Volgens Dr. Vogel zijn bosbessen belangrijk voor ogen, huid, tanden en tandvlees. Vitamine A houdt de schildklierwerking in evenwicht. Bosbessen hebben een gunstige werking op slecht werkende lymfe-klieren of opgezette klieren. Bovendien zijn zij in staat de vatbaarheid voor infectieziekten van de ademhalingsorganen te verkleinen. 

Vooral voor zwangere vrouwen is een regelmatig gebruik van bosbessen goed. Veel zwangerschaps-klachten verdwijnen. Ook voorjaarsmoeheid en allergische aandoeningen worden verholpen of verlicht. Bij een slecht functionerende lever of alvleesklier kunnen bosbessen zelfs tot genezing bijdragen. Ze zijn heilzaam voor arthritis-, reuma-, kanker- en MS-patiënten. Omdat behalve de lever ook de endocriene klieren profijt trekken van de geneeskrachtige stoffen die in bessen zitten, vormt het gebruik ervan in zekere zin een verjongingskuur.

Gebruik bosbessen vers in de maanden dat ze vers beschikbaar zijn. 

Daarbuiten kan je gedroogde bosbessen eten. Week de gedroogde bosbessen, of drink alleen het weekwater (12 tot 24 uur weken geeft een heerlijk sap). 

Verwerk gedroogde bosbessen, (evenals of gecombineerd met veenbessen) in je vruchtenbereidingen.